Müasir dövrdə Azərbaycan gəncləri qarşısında duran ən vacib məsələlərdən biri düzgün karyera seçimi etməkdir. Universitetə qəbul olmaq bir mərhələdirsə, ixtisas üzrə düzgün istiqamət müəyyənləşdirmək tamam başqa və daha məsuliyyətli bir qərardır. Təəssüf ki, bir çox hallarda bu seçim şüurlu planlama əsasında deyil, təsadüfi və ya məcburi şəkildə edilir.
Ən böyük problemlərdən biri gənclərin özünü kifayət qədər tanımamasıdır. Məktəbi bitirən şagirdlərin əksəriyyəti hansı sahəyə marağı və bacarığı olduğunu tam müəyyənləşdirmədən ixtisas seçimi edir. Nəticədə illər sonra ya peşmançılıq yaranır, ya da seçilən sahədə inkişaf etmək çətinləşir.
Digər mühüm amil isə ailə və cəmiyyət təzyiqidir. Bəzi hallarda valideynlər övladlarının maraq və potensialını nəzərə almadan daha “prestijli” hesab edilən sahələri seçməyə məcbur edirlər. Halbuki uğur yalnız adla deyil, insanın həmin sahəyə olan həvəsi və zəhməti ilə ölçülür.
Eyni zamanda əmək bazarı ilə təhsil sistemi arasında müəyyən uyğunsuzluqlar da müşahidə olunur. Bəzi ixtisaslar üzrə məzun sayı çox olsa da, real iş imkanları məhduddur. Bu isə gənclər arasında işsizlik və ya ixtisasdan kənar çalışma hallarını artırır. Bir çox gənc diplom aldığı sahədən fərqli istiqamətdə fəaliyyət göstərməyə məcbur qalır.
Rəqəmsal dövrün sürətli inkişafı da karyera seçimində çaşqınlıq yaradır. Yeni peşələr yaranır, bəzi ənənəvi sahələr isə aktuallığını itirir. Gənclər üçün hansı istiqamətin gələcəkdə daha dayanıqlı olacağını müəyyənləşdirmək çətinləşir.
Bu problemlərin həlli üçün məktəb dövründən başlayaraq peşəyönümü proqramlarının gücləndirilməsi vacibdir. Gənclərə öz bacarıqlarını kəşf etməyə imkan yaradılmalı, real əmək bazarı haqqında dolğun məlumat verilməlidir. Universitetlərdə təcrübə proqramlarının artırılması da tələbələrin gələcək seçimlərini daha real əsaslara söykəməsinə kömək edə bilər.
Nəticə olaraq demək olar ki, karyera seçimi sadəcə ixtisas seçimi deyil, insanın gələcək həyat yolunun müəyyənləşdirilməsidir. Gənclər bu qərarı verərkən həm maraqlarını, həm bacarıqlarını, həm də əmək bazarının tələblərini nəzərə almalıdırlar. Düzgün istiqamət seçimi yalnız şəxsi uğura deyil, ümumilikdə cəmiyyətin inkişafına da töhfə verir.
Məhyəddin Musayev,
Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin tələbəsi
