Amerikalı alimlər potensial olaraq bütün növ qrip, soyuqdəymə, ağciyər bakterial infeksiyaları və hətta bəzi allergiyalardan qoruya biləcək yeni bir burun spreyi peyvəndi hazırlayırlar.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, Stanford Universitetinin tədqiqatçıları artıq "universal peyvəndi" heyvanlar üzərində sınaqdan keçiriblər, indi isə insanlar üzərində sınaqlar aparmalıdırlar.
Onlar 200 ildən çoxdur istifadə edilən ənənəvi peyvəndlərdən tamamilə fərqli bir yanaşma tətbiq etdiklərini söyləyirlər.
Sahədə çalışan mütəxəssislər tədqiqatın nəticələrini həqiqətən təsirli hesab edirlər, baxmayaraq ki, iş hələ də ilkin mərhələdədir. Onlar peyvəndin xəstəliklərə qarşı mübarizədə böyük bir addım ola biləcəyinə ümid edirlər.
Mövcud peyvəndlər bədənimizi müəyyən bir infeksiya ilə mübarizə aparmaq üçün "məşq etdirir". Məsələn, qızılca peyvəndi yalnız bir xəstəliyə qarşı qoruyacaq, suçiçəyi və ya digər virusa qarşı peyvənd də qoruyacaq. İmmunizasiya ilk dəfə 18-ci əsrin sonlarında Britaniya həkimi Edvard Cenner tərəfindən istifadə edildiyi vaxtdan bəri bu şəkildə işləyir. Lakin müəlliflər tərəfindən "Science" jurnalında təsvir edilən yanaşma immun sistemini öyrətməyi əhatə etmir. Bu, immun hüceyrələrinin bir-biri ilə ünsiyyət qurduğu prinsipləri təqlid edir.
Peyvənd burun spreyi vasitəsilə tətbiq olunur və bu, ağciyərlərimizdəki ağ qan hüceyrələrini (makrofaqlar kimi tanınır) aktivləşdirməyə hazırlayır. Nəticədə, onlar bədənə daxil olmağa çalışan spesifik infeksiyadan asılı olmayaraq təsir göstərməyə başlayırlar.
Heyvan təcrübələrində bu peyvənd təxminən üç ay təsirli olub. Tədqiqat göstərib ki, makrofaqların artan hazırlığı ağciyərlər vasitəsilə bədənə daxil olan virusların sayını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır - aşkarlanan virusların sayı yüz dəfədən min dəfəyə qədər azalıb.
“Eyni zamanda, immun sistemi nüfuz etməyi bacaran virusların hücumuna qarşı mübarizə aparmaq üçün tam hazır olub”, - deyə Stanford Universitetinin mikrobiologiya və immunologiya professoru Bali Pulendran bildirib.
Tədqiqat qrupu, həmçinin yeni peyvəndin bir neçə xəstəxana yolu ilə əldə edilən xəstəliklərə səbəb olan iki növ bakteriya - Staphylococcus aureus və Acinetobacter baumannii-dən qorunmağa kömək etdiyini aşkar edib.
Pulendran BBC-yə bildirib:
"Universal adlandırdığımız bu peyvənd bədəndə daha geniş reaksiyaya səbəb olur və təkcə qrip virusuna, təkcə COVID-ə, təkcə adi soyuqdəyməyə deyil, həm də eksperimental olaraq kəşf etdiyimiz kimi demək olar ki, bütün viruslara və bir çox müxtəlif bakteriyalara, hətta allergiyalara qarşı qoruyur".
İmmunitet sistemindəki dəyişikliklər, həmçinin tozda olan və allergik astmaya səbəb ola biləcək allergenlərə qarşı daha az reaktiv hala gətirir.
"Bu, həqiqətən təsirli bir tədqiqatdır", - Oksford Universitetinin vaksinologiya professoru Daniela Ferreira deyir.
O, nəticələrin insan sınaqlarında təsdiqlənəcəyi təqdirdə, işin "insanları soyuqdəymədən və digər tənəffüs yoluxucu xəstəliklərdən qoruma tərzimizi dəyişdirə biləcəyini" söyləyib.
Ferreira hesab edir ki, Stanford tədqiqatı "əhəmiyyətli bir irəliləyiş ola bilər" və insanları infeksiyalardan qorumağa kömək edəcək. Bununla belə, cavablandırılması lazım olan bir çox sual var.
Təcrübələrdə peyvənd burun spreyi vasitəsilə vurulub, lakin insanlarda peyvəndin ağciyərlərə çatmasını təmin etmək üçün nebulizerlərə (inhalyasiya cihazlarına) ehtiyac ola bilər.
İnsan bədəninin buna bənzər şəkildə reaksiya verib-verməyəcəyi və ya immun sisteminin nə qədər müddət yüksək həssaslıq vəziyyətində qalacağı hələ məlum deyil. İnsanların və siçanların immun sistemləri fərqlidir, qismən də immunitetimizin onilliklər ərzində infeksiyalara məruz qalma ilə formalaşması ilə bağlıdır.
Tədqiqatçılar indi bədənin necə reaksiya verdiyini yoxlamaq üçün insanların əvvəlcə peyvəndi, sonra isə virusu qəbul edəcəyi testlər aparmağa ümid edirlər. Həmçinin, həddindən artıq aktiv immun sistemlərinin, yəni onların normal fəaliyyətini pozmasının insanlar üçün nəticələrə səbəb ola biləcəyi və immunoloji pozğunluqlara səbəb ola biləcəyi də mümkündür.
"Bu, ölüm hallarını azalda, xəstəliyi daha az ağırlaşdıra və ehtimal ki, immun müqavimətini və tez sağalma qabiliyyətini artıra bilər. Nəticələr çox əhəmiyyətli olardı", - deyə Pulendran bildirir.
O, belə bir peyvəndin başqa bir mümkün istifadəsini msmkün hesab edir:
“Qışın əvvəlində, ilin bu vaxtında yayılmış virusların yayıldığı zaman, "uzadılmış immunitet yaradacaq mövsümi spreydən istifadəni təsəvvür etmək olar”.
