Avropa İttifaqı (Aİ) dövlət satınalmalarında Avropa şirkətlərinə üstünlük verəcək mübahisəli "Made in Europe" planının açıqlanmasını bir həftə müddətinə təxirə salıb. Euronews internet saytında yer alan məlumata görə, Aİ Komissiyası Birliyin sənaye strategiyasının mərkəzində dayanan "Sənayenin Sürətləndirilməsi Aktı" (Industrial Acceleration Act) təklifi ilə bağlı işləri hələlik yekunlaşdıra bilməyib.
Görüş ayrılıqları və yeni tarix
Üzv ölkələrin dövlət resurslarından istifadəsində və dövlət tenderlərində "Made in Europe" şərtini gətirməsi gözlənilən və Avropa sənayesini dəstəkləməyi hədəfləyən qanunun məzmunu ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları yaşanır. Bu səbəbdən daha əvvəl də bir neçə dəfə təxirə salınan və son olaraq 26 fevral tarixinə planlaşdırılan qanun layihəsinin təqdimatı 4 mart tarixinə keçirilib.
Sözügedən plan Aİ Komissiyasının vitse-prezidenti Stefan Sejurnenin komandası tərəfindən hazırlanır. Layihə aşağıdakı sahələrdə Avropada istehsal olunan məhsullara üstünlük verilməsini nəzərdə tutur:
* Enerji tutumlu sektorlar;
* Net-sıfır (təmiz enerji) texnologiyaları;
* Avtomobil sənayesi.
Əhatə dairəsi və "Etibarlı tərəfdaşlar" məsələsi
Mətbuata sızan layihə sənədlərində "Made in Europe" ifadəsi 27 Aİ üzvü ilə yanaşı, Norveç, İslandiya və Lixtenşteynin daxil olduğu Avropa İqtisadi Zonası ölkələrini əhatə edir. Bununla yanaşı, Aİ Komissiyası istehsalı Birlik mənşəli məhsullarla bərabər tutula biləcek etibarlı tərəfdaşların da müəyyən edilməsini və bu siyahıya daxil edilməsini istəyir. Lakin bu məsələdə Komissiyanın müxtəlif bölmələri ilə üzv ölkələr fərqli mövqe nümayiş etdirirlər.
Ölkələrin fərqli yanaşmaları
Aİ daxilində bu təşəbbüsün əsas hərəkətverici qüvvəsi Fransa olsa da, Almaniya başda olmaqla bəzi ölkələr proteksionist (himayədar) siyasətə qarşı ehtiyatlı davranırlar. Almaniya tərəfi yerli məhsul alma şərtinin investisiyaları azalda biləcəyini, tenderlərdə qiymətləri yüksəldəcəyini və Aİ-nin qlobal rəqabət qabiliyyətinə zərər verəcəyini hesab edir.
"Made in Europe" anlayışının çox dar olduğunu bildirən Berlin, ticarət tərəfdaşlarının da prosesə daxil edildiyi daha geniş "Made with Europe" yanaşmasını müdafiə edir.
Türkiyə Gömrük İttifaqı mövcud iqtisadi inteqrasiya səviyyəsi və qanunvericilik uyğunluğu kimi amillərin nəzərə alınaraq, türk istehsalçılarının da "Made in Europe" anlayışı çərçivəsində yer almalı olduğunu bildirir. Avropada avtomobil sektoru başda olmaqla bir çox sahə təmsilçiləri də bu yanaşmada Türkiyə və Böyük Britaniyanın yer almasını dəstəkləyir.
Mübahisələrə səbəb olan təklif Komissiya tərəfindən dərc edildikdən sonra, Aİ ölkələri və Avropa Parlamenti arasındakı müzakirələr zamanı sənədin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişikliyə uğrayacağı gözlənilir.
