Sabunçu rayonunun Yeni Balaxanı və Zabrat qəsəbələrində yenidən yaşanan içməli su problemi bir daha göstərdi ki, İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti (ADSEA) bu ərazilərdə normal və dayanıqlı su təminatını hələ də qura bilməyib.
Sakinlərin sözlərinə görə, suyun verilməsi əvvəlcədən heç bir xəbərdarlıq edilmədən qəfil dayandırılıb. İnsanlar səhər duranda kranlardan suyun gəlmədiyini görüblər və gün ərzində nə baş verdiyi barədə heç bir rəsmi məlumat ala bilməyiblər.
Yalnız media qurumlarının sorğusundan sonra ADSEA nümayəndələri “magistral xətdə qəza” baş verdiyini və problemin “qısa müddətdə” aradan qaldırılacağını bildiriblər. Lakin Sabunçu sakinləri üçün bu açıqlama artıq yeni deyil. İllərdir eyni sözlər, eyni vədlər, eyni nəticə təkrarlanır. Hər dəfə problem yaranır, su kəsilir, səbəb kimi “qəza” göstərilir və məsələ bununla bitmiş kimi təqdim olunur. Ancaq bir neçə həftə və ya ay sonra eyni vəziyyət yenidən yaşanır.
Bu hadisə də sübut edir ki, söhbət tək-tək texniki nasazlıqlardan yox, sistemli problemlərdən gedir. Əgər bir ərazidə ildə bir neçə dəfə su kəsilirsə, bu artıq təsadüf deyil. Bu, infrastrukturun köhnə olması, boruların vaxtında yenilənməməsi, profilaktik təmir işlərinin aparılmaması və ümumilikdə zəif idarəetmənin nəticəsidir. Normal işləyən sistemdə qəza halları istisna olmalıdır, qayda yox.
Sakinlər isə bütün bu problemlərin əsas yükünü daşıyan tərəfdir. Su – insanların gündəlik həyatı üçün ən vacib ehtiyacdır. Ailələr yemək bişirə bilmir, gigiyenik tələbatlarını ödəyə bilmir, uşaqlar, yaşlılar, xəstələr əziyyət çəkir. Yayın istisində susuz qalmaq, qışda evdə normal şəraitin olmaması insanların həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edir. Buna baxmayaraq, vətəndaşlar mütəmadi olaraq su pulunu ödəyir, amma qarşılığında stabil xidmət ala bilmir.
Ən ciddi problemlərdən biri də şəffaflığın olmamasıdır. ADSEA kəsinti olacaqsa, əksər hallarda əvvəlcədən xəbərdarlıq etmir. İnsanlar nə qədər müddət susuz qalacaqlarını bilmirlər. “Qısa müddətdə bərpa olunacaq” ifadəsi isə konkret vaxt göstərmədiyi üçün faktiki olaraq heç bir məna daşımır. Bu, məsuliyyəti üzərindən atmaq üçün işlədilən standart cümləyə çevrilib.
Digər diqqətçəkən məqam odur ki, qurum çox vaxt yalnız jurnalistlərin suallarından sonra danışmağa başlayır. Yəni media maraqlanmasa, rəsmi açıqlama da olmur. Bu isə göstərir ki, vətəndaşların məlumatlandırılması ADSEA üçün prioritet deyil. Halbuki müasir dövrdə belə hallarla bağlı SMS bildirişləri, sosial şəbəkə paylaşımları, rəsmi sayt üzərindən operativ məlumatlar vermək mümkündür. Amma görünür, bu mexanizmlər ya qurulmayıb, ya da düzgün işləmir.
“Qəza” bəhanəsi ilə bağlı da ciddi suallar yaranır. Əgər borular davamlı sıradan çıxırsa, deməli, texniki nəzarət zəifdir. Əgər riskli sahələr vaxtında yenilənmirsə, deməli, planlaşdırma yoxdur. Əgər hər il eyni problem təkrarlanırsa, deməli, ayrılan vəsaitlər effektiv xərclənmir. Bütün bunlar idarəetmədə ciddi boşluqların olduğunu göstərir.
Əslində, Sabunçudakı su problemi təkcə borularla bağlı deyil. Bu, məsuliyyətsizliyin, laqeyd münasibətin və zəif nəzarətin nəticəsidir. ADSEA illərdir bu ərazilərdə real və köklü islahatlar aparmaq əvəzinə, müvəqqəti həll yolları ilə kifayətlənir. Boru partlayır, yamaq vurulur, bir müddət sonra yenə sıradan çıxır. Problem kökündən həll edilmir.
Bu yanaşma isə sakinlərin dövlət qurumlarına inamını getdikcə azaldır. İnsanlar artıq rəsmi açıqlamalara inanmır, “tezliklə düzələcək” sözlərini ciddi qəbul etmir. Çünki təcrübə göstərir ki, çox vaxt bu vədlər yerinə yetirilmir.
ADSEA anlamalıdır ki, su təchizatı sadəcə texniki xidmət deyil, sosial məsuliyyətdir. İnsanların sağlamlığı, yaşayış şəraiti və gündəlik rifahı birbaşa bu xidmətin keyfiyyətindən asılıdır. Davamlı kəsintilər isə vətəndaşlara hörmətsizlik deməkdir.
Əgər yaxın vaxtlarda Sabunçu rayonunda infrastruktur tam şəkildə yenilənməsə, profilaktik təmir sistemi qurulmasa, şəffaf məlumatlandırma mexanizmi yaradılmasa və real məsuliyyət tədbirləri görülməsə, bu problemlər gələcəkdə də davam edəcək. Bu halda isə “müvəqqəti kəsinti” ifadəsi illərlə davam edən daimi problemə çevriləcək.
Bu gün Yeni Balaxanı və Zabratda yaşananlar bir xəbər deyil, artıq bir tendensiyadır. Bu tendensiya isə göstərir ki, ADSEA mövcud vəziyyəti dəyişmək əvəzinə, onu adiləşdirməyə çalışır. Halbuki sakinlərin istədiyi sadədir: fasiləsiz su, vaxtında məlumat və məsuliyyətli yanaşma.
Əli Səfərli,
NOCOMMENT.az
