AZ

Neandertallar niyə yoxa çıxıb? MARAQLI FAKTLAR » AzadMedia.az

Neandertallar


Alimlər neandertalların yoxa çıxmasının səbəbləri ilə bağlı yeni hipotez irəli sürüblər. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, həyat üçün təhlükəli hamiləlik fəsadları — xüsusilə preeklampsiya və eklampsiya — neandertalların populyasiyasının azalmasında mühüm rol oynaya bilərdi.

Preeklampsiya plasentanın anormal inkişafı ilə bağlı ciddi komplikasiyadır. Bu zaman ananın qan təzyiqi yüksəlir, sidikdə zülal görünür və döl kifayət qədər qan ala bilmir. Ən ağır hallarda eklampsiyaya keçid baş verir ki, bu da tutmalar, koma və yüksək ölüm riski ilə nəticələnir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, neandertalların plasentası müasir insanlara bənzər olduğundan onlar da bu xəstəliyə həssas olublar. Homo sapiens isə təkamül prosesi ərzində yüngül halların ağırlaşmasının qarşısını alan qoruyucu mexanizmlər inkişaf etdirib.

Populyasiya modelləşdirməsinə görə, qoruyucu mexanizmlər olmadan ağır preeklampsiya və eklampsiya halları hamiləliklərin 10–20%-ni əhatə edə bilərdi, ana ölüm riski isə 4%-ə çatırdı. Kiçik və səpələnmiş neandertal icmaları üçün bu, əhalinin sürətlə azalması ilə nəticələnə bilərdi.

Alimlər vurğulayırlar ki, hamiləlik fəsadları neandertalların yoxa çıxmasının yeganə səbəbi deyil. İqlim dəyişiklikləri, resurs uğrunda rəqabət və aşağı əhali sıxlığı kimi digər amillər də rol oynayıb. Lakin reproduktiv risklərin yüksək olması neandertalların sağ qalma şansını azaldaraq Homo sapiens qarşısında onların populyasiya üstünlüyünü itirməsinə səbəb ola bilərdi.

Seçilən
3
1
azadmedia.az

2Mənbələr