Rəqəmsal dövrdə məlumat çatışmazlığı problemi arxa plana keçib, onun yerini məlumat bolluğu alıb. İnternet, sosial şəbəkələr, analitik platformalar və süni intellekt alətləri fərdlərə və təşkilatlara misilsiz həcmdə informasiya təqdim edir. Lakin informasiya çoxluğu hər zaman daha düzgün qərar demək deyil. Əksinə, həddindən artıq məlumat qərar prosesini ləngidə, diqqəti yayındıra və səhv seçim riskini artıra bilər. Bu vəziyyət həm fərdi, həm də institusional səviyyədə yeni çağırışlar yaradır.
İnsan beyninin informasiya emal etmə qabiliyyəti məhduddur. Qərar vermə zamanı alternativlərin sayı artdıqca seçim çətinləşir. Bu fenomen psixologiyada “analysis paralysis” kimi tanınır. Yəni çox analiz qərarsızlığa gətirib çıxarır.
Məlumat bolluğu şəraitində fərd əsas olanla ikinci dərəcəli informasiyanı ayırmaqda çətinlik çəkir. Diqqət dağılır, prioritetlər bulanıqlaşır. Nəticədə qərar gecikir və ya emosional impulsla qəbul olunur. Bu isə rasional seçimin zəifləməsinə səbəb olur.
Xüsusilə sosial media mühitində ziddiyyətli məlumat axını qərar keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir. Eyni məsələ ilə bağlı çoxsaylı, bir-birinə uyğun gəlməyən mövqelər fərddə qeyri müəyyənlik yaradır.
Şirkətlər üçün böyük həcmli məlumat strateji üstünlük hesab olunur. Analitika, bazar araşdırmaları, real vaxt göstəriciləri qərarların daha əsaslı verilməsinə imkan yaradır. Lakin burada da balans pozulduqda effektivlik azalır.
Həddindən artıq hesabat, göstərici və analiz rəhbərliyin diqqətini əsas strateji hədəflərdən yayındıra bilər. Bəzən məlumatın çoxluğu qərar məsuliyyətindən yayınmaq üçün alətə çevrilir. Daha çox məlumat toplamaq qərarı təxirə salmağın əsaslandırılması kimi istifadə olunur.
Eyni zamanda məlumatın keyfiyyəti miqdarından daha vacibdir. Etibarsız və filtrdən keçməmiş məlumat yanlış qərarlara səbəb ola bilər. Bu baxımdan məlumat idarəetməsi müasir təşkilatların əsas kompetensiyalarından birinə çevrilir.
Məlumat bolluğu gündəlik həyatda da özünü göstərir. Sadə məhsul seçimindən tutmuş maliyyə qərarlarına qədər hər addımda çoxsaylı alternativ mövcuddur. Seçimlərin artması ilk baxışdan üstünlük kimi görünsə də, uzunmüddətli perspektivdə qərar yorğunluğu yaradır.
Qərar yorğunluğu insanın gün ərzində ardıcıl seçimlər etdikcə zehni enerjisinin azalması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyətdə sonrakı qərarlar daha səthi və emosional ola bilər. Nəticədə məlumat bolluğu qərar keyfiyyətini yüksəltmək əvəzinə aşağı sala bilər.
