Qozbel balinalar səthdə tez-tez aktivlik göstərdiklərinə görə balina müşahidəsini sevənlər arasında əsl "ulduz" sayılırlar...
Poliqon xəbər verir ki, BBC Wildlife Magazine bu məməlilər haqqında maraqlı faktlar paylaşıb.
Qozbel balinalar nə qədər böyükdür?
Nəşrdə bildirilib ki, qozbel balinalar uzunluqca 15–19 metrə qədər böyüyür ki, bu da bir avtobusun ölçüləri ilə müqayisə oluna bilər. Bundan əlavə, onların orta çəkisi təxminən 40 ton təşkil edir.
Qozbel balinaların əsas fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri də uzun döş üzgəcləridir. Bu üzgəclər demək olar ki, 5 metr uzunluğa çata bilir.
Qozbel balinalar harada yaşayır?
Nəşrdə xatırladılıb ki, qozbel balinalara bütün böyük okeanlarda rast gəlinir. Onlar adətən paket buzları ilə örtülmüş Arktika və Antarktikanın ucqar bölgələrindən uzaq durur və uzunmüddətli miqrasiyaları zamanı sahillərə daha yaxın hərəkət etməyə üstünlük verirlər.
Alimlər peyk izləməsi vasitəsilə müəyyən ediblər ki, qozbel balinalar bəzən uzun miqrasiyalarını nəhəng sualtı dağların yaxınlığında dayandırırlar. Məsələn, onlar Hind okeanında Reyunyon və Madaqaskar adaları arasında yerləşən La-Peruz sualtı dağının yaxınlığında bir neçə gün qalırlar. Sakit okeanda isə Yeni Kaledoniya sahilləri yaxınlığındakı sualtı dağların ətrafında bir həftə və ya daha uzun müddət dayanaraq, sonra cənuba doğru miqrasiyanı davam etdirirlər.
Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, bu fasilələr zamanı qozbel balinalar plankton və balıqla zəngin olan sualtı dağların üzərindəki sularda qidalanırlar. Eyni zamanda, burada cütləşmə üçün də toplaşa bilərlər.
Qozbel balinalar necə görünür?
Nəşrdə qeyd olunub ki, qozbel balinaların dişləri yoxdur. Bunun əvəzinə onların ağızlarının hər iki tərəfində 270–400 ədəd balen lövhəsi yerləşir. Bu lövhələr kril və xırda balıqları sudan süzmək üçün istifadə olunur.
Qozbel balinaların dişləri olmadığı üçün onların yaşını dəqiq müəyyənləşdirmək çətindir. Buna görə də neçə il yaşadıqları tam məlum deyil. Bəzi qiymətləndirmələrə görə, onların ömrü təxminən 50 il, digərlərinə görə isə 80 ilə qədər çata bilər.
Qozbel balinaların iri, qabarıq başları və böyük açıq rəngli üzgəcləri var. Qidalanarkən boğazları akkordeon kimi genişlənir, dərinliyə enməzdən əvvəl isə geniş quyruq üzgəcləri tez-tez yüksək qalxır.
Nəşrdə əlavə olunub ki, qozbel balinaların beli tünd rəngli, qarın hissəsi isə ləkəli açıq rənglidir. Quyruq üzgəclərinin alt hissəsində ağ-qara piqmentasiya xarakterikdir. Bədənlərindəki çapıqlar və midiya yığıntıları alimlərə fərdi balinaları tanımağa və onları onilliklər ərzində izləməyə imkan verir.
Qozbel balinalar nə ilə qidalanır?
Qozbel balinalar adətən ağızlarına böyük miqdarda su alır, sonra isə suyu balen lövhələrindən süzərək ovlarını içəridə saxlayırlar. Onların əsas qida rasionunu kril – xırda xərçəngkimilər, eləcə də digər kiçik onurğasızlar təşkil edir. Bundan başqa, ançous, sardina və skumbriya kimi xırda sürü balıqları ilə də qidalana bilirlər.
Maraqlıdır ki, bəzi qozbel balinalar alimlərin “qabarcıq toru” adlandırdığı birgə ov üsulundan istifadə edirlər. Ov zamanı balinalar balıq sürüsünün altına enir və spiralvari şəkildə yuxarı qalxaraq hava qabarcıqları buraxırlar.
Yuxarı qalxdıqca bu qabarcıqlar balıqları çaşdırır və onları sıx bir kütləyə toplayır. Daha sonra balinalar sürüyə sürətlə yaxınlaşaraq böyük miqdarda balığı bir anda uda bilirlər.
Qozbel balinalar necə ünsiyyət qurur?
Qozbel balinalar məşhur "sualtı müğənnilər" hesab olunur. Onlar saatlarla davam edə bilən və okean boyunca çox böyük məsafələrə yayılan güclü səslər çıxarırlar. Bu mahnıların dəqiq funksiyası məlum deyil, lakin bir çox nəzəriyyə mövcuddur.
Adətən erkək qozbel balinalar cütləşmə mövsümündə uzun və mürəkkəb mahnılar oxuyurlar. Alimlər hesab edirlər ki, bu mahnılar dişiləri cəlb etmək üçün istifadə oluna bilər.
Bəzi tədqiqatçılar isə düşünür ki, erkəklər bu mahnılarla digər erkəklərə meydan oxuyurlar. Digər bir nəzəriyyəyə görə, bu səslər sonar kimi işləyərək exolokasiya funksiyası daşıyır.
Bundan əlavə, qozbel balinalar bir-biri ilə ünsiyyət zamanı xırıltı, iniltı və pıqqıltı kimi səslərdən də istifadə edirlər. Balalar isə anaları ilə aşağı tonlarda "pıçıldaşır". Bu səslər yalnız yaxın məsafədə eşidildiyi üçün onların yırtıcılardan və iri erkəklərdən gizlənməsinə kömək edə bilər.
Poliqon.info
