Umea Universitetinin (İsveç) alimləri tropik bitki “Munronia henryi”-də ən aqressiv döş xərçəngi növlərindən biri olan üçqat neqativ xərçəngin böyüməsini boğmağa qadir bir birləşmə aşkar ediblər. Oxuməni.az-ın məlumatına görə, tədqiqatın nəticələri “Acta Pharmaceutica Sinica B” (APSB) jurnalında dərc olunub.
Üçqat neqativ döş xərçəngi sürətli böyümə, erkən metastaz və mövcud hədəfli terapiya növlərinə zəif cavab verməsi ilə xarakterizə olunur. Buna görə də, bu alt tipin yeni zəifliklərini tapmaq onkologiyanın əsas vəzifələrindən biri olaraq qalır.
Tədqiqat zamanı alimlər “Munronia henryi”-dən əvvəllər naməlum olan iki limonoid ayırdılar. Onlardan biri, DHL-11 adlandırılan, üçqat neqativ döş xərçəngi hüceyrələri üzərində aparılan təcrübələrdə güclü şiş əleyhinə fəaliyyət göstərdi.
Məlum olub ki, DHL-11 xərçəng hüceyrələrinin çoxalmasını və miqrasiyasını ləngidir, hüceyrə dövrünü dayandırır və proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümünü işə salır. Eyni zamanda, birləşmə aktiv oksigen növlərinin yığılmasını və DNT zədələnməsini artırır - sürətlə bölünən şiş hüceyrələri üçün xüsusilə təhlükəli proseslərdir.
DHL-11-in hərəkət mexanizmi IMPDH2 zülalı ilə əlaqələndirilir. Bu zülal DNT-nin tikinti bloklarından biri olan quaninin sintezində iştirak edir və aqressiv şişlərdə tez-tez yüksək miqdarda istehsal olunur. Alimlər göstərdilər ki, DHL-11 IMPDH2 ilə bağlanır və onun DNT-nin bərpası üçün lazım olan başqa bir zülalla qarşılıqlı təsirini pozur. Nəticədə, IMPDH2 məhv olur, quanin sintezi azalır və xərçəng hüceyrələrində DNT zədələnməsi yığılır.
Birləşmə yüksək IMPDH2 səviyyəsi olan xəstələrin şişlərindən yetişdirilən orqanoidlərin böyüməsini effektiv şəkildə boğdu, həmçinin laboratoriya heyvanlarında şişlərin böyüməsini və metastazını ləngitdi. Eyni zamanda, ciddi toksiklik əlamətləri aşkar edilmədi.
Müəlliflər hesab edirlər ki, DHL-11 IMPDH2-müsbət üçqat neqativ döş xərçənginə qarşı yeni dərmanların inkişafı üçün əsas ola bilər və bu xüsusilə təhlükəli şiş alt tipinin müalicə imkanlarını genişləndirə bilər.
Almaz Həsənli
