Qədim Romada çoxlu sirr və maraqlı faktlar var. Türkiyənin qərbində yerləşən qədim Pergam şəhərindəki məzarda kiçik bir şüşə butulka tapılıb. Bu butulka adətən ətir, yağ və ya dərman saxlamaq üçün istifadə olunub. İçində tünd-qəhvəyi ləkələr aşkar edilib və bunlar insan ifrazatı olaraq müəyyən olunub.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "The Independent" məlumat yayıb.
Yeni analiz göstərir ki, bu qeyri-adi qarışığa adaçayı da əlavə edilib — ehtimal ki, güclü qoxunu gizlətmək üçün — və çox güman ki, iltihab və ya infeksiyaların müalicəsində istifadə olunub.
Tədqiqatda alimlər butulkanın içindəkiləri qaz xromatoqrafiyası-mass spektrometriyası ilə analiz ediblər. Bu üsul üzvi birləşmələrin identifikasiyasına imkan verir.
“Qalıqlarda aşkar edilən iki birləşmə — koprostanol və 24-etilkoprostanol — fekal maddələrlə əlaqəli yaxşı bilinən biomarkerlərdir. Alimlərin fikrincə, bu iki birləşmənin nisbəti insan mənşəyinə işarə edir”, deyə məqalədə əlavə olunub.
Bundan əlavə, alimlər karvakrolu da aşkar ediblər — bu ətirli birləşmə adaçayı kimi bitkilərdə olur.
"The Independent" xatırladır ki, Pergam şəhəri eramızın II–III əsrində Roma tibb mərkəzi idi və Galen adlı həkimlə sıx bağlı idi. Onun əsərləri əsrlər boyu Avropada tibbi təcrübəni formalaşdırıb.
“Mənbələr insan və heyvan ifrazatından hazırlanan dərmanların geniş istifadə olunduğunu göstərir. Bu dərmanlar infeksiya, iltihab və reproduktiv pozğunluqların müalicəsində istifadə olunub”, deyə məqalədə vurğulanır.
Eyni zamanda, Qalen uşaqların ifrazatının terapevtik dəyəri haqqında yazıb, amma şərt olaraq uşaqlar müəyyən bir pəhrizə əməl etməli olub. Bununla belə, bu tip dərmanların həqiqətən istifadə olunduğuna fiziki sübutlar azdır.
“Qədim həkimlər həmçinin bilirdilər ki, xəstələr pis qoxulu müalicəni rədd edə bilərlər, buna görə də belə maddələri tez-tez ətirli otlar, şərab və ya sirkə ilə qarışdırmağı tövsiyə edirdilər”, deyə məqalədə əlavə olunur.
Alimlərin fikrincə, bu kəşf belə praktikaların nadir fiziki təsdiqidir.
“Bu tədqiqat greko-roma dövründə fekaliyaların tibbi istifadəsinə dair ilk birbaşa kimyəvi sübutları təqdim edir”, deyə alimlər bildirir.
Tibb tarixçisi və klinik aromaterapevt Rani Babax Çelebi üçün bu tədqiqat nəticələri sürpriz olub, çünki o, əvvəlcə Roma ətirləri axtarırmış:
"Tədqiqat və analiz prosesi zamanı qədim tibbi mətnlərdə tanıdığım reseptlərin butulkada aşkar edilmiş kimyəvi qalıqlarla bu qədər dəqiq uyğunluğunu görmək sözlərlə ifadə olunması çətin bir təcrübə idi — xüsusilə tibb tarixçisi baxımından"
Samir
