Uşaq yaşlarında eşitdiyimiz sözlər, xüsusilə uşağı qorumaq məsuliyyəti daşıyan şəxslərdən gəlirsə, böyük əhəmiyyət kəsb edir.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, “Parade” xəbər saytına görə, böyüklər tez-tez uşaqlıq travmalarının keçmişdə qaldığını və onlara bir daha qayıtmayacaqlarını düşünür. Lakin uşaq təcrübəsi, valideynlər, nənə-babalar, müəllimlər və məşqçilər daxil olmaqla, həyatımızdakı insanların sözləri vasitəsilə uzun müddət təsir göstərə bilər.
Məqalədə qeyd olunur ki, məşhur ifadə var: “Çubuqlar və daşlar sümüklərimi qıra bilər, amma sözlər mənə zərər verə bilməz”. Bu, uşaqlıq meydançasında təhqirlərə aid ola bilər, lakin sözlərin əhəmiyyəti böyükdür, xüsusilə də onları uşağı qorumaq məsuliyyəti daşıyan insanlar söyləyirsə.
“Uşaq ikən eşitdiyimiz sözlər, böyüdükcə özümüzü necə gördüyümüzə və hiss etdiyimizə dərindən təsir edə bilər. Bu sözlər uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə eşidildikdə, biz onları özümüzə aid həqiqət kimi qəbul edə bilərik”, deyə psixoloq Mişel Qoldman bildirib.
Dr. Qoldman və digər üç psixoloq uşaqlıqda eşidilən və yetkinlikdə özünüqiymətləndirməyə mənfi təsir göstərə biləcək 12 ifadəni təqdim edirlər:
1. “Bax, məni hara gətirdin!”
Bu ifadəni uşaq hörmət etdiyi yetkin şəxs tərəfindən eşidirsə, aşağı özünüqiymətləndirmə ilə böyüyə bilər. Yetkin uşaqda günahkarlıq hissi oyadır.
2. “Sən bunu keçirməlisən”
Uşağın mənfi emosiyalarını idarə edə bilməyən yetkinlər tez-tez deyir. Bu, uşağa emosiyalarının “yanlış” olduğunu düşündürə bilər.
3. “Sən çox dramatiksən”
Uşaq emosiyalarını ifadə etdikdə eşidir. Uzunmüddətli perspektivdə özünüqiymətləndirməni zəiflədə bilər.
4. “Uşaqlar görsün, eşidilməsin”
Bu ifadə uşağa daxili dünyasının narahat və ya dağıdıcı olduğunu öyrədir. Uşaq tez-tez sakit və itaətkar olur.
5. “Mən səni bu dünyaya gətirdim, çıxara da bilərəm”
Hər hansı şərhlə olsa da, qorxu və hakimiyyət mesajı verir. Belə uşaqlar böyüyəndə həddlər və hakimiyyətlə bağlı problemlərlə üzləşə bilər.
6. “Sən yaxşısan”
Tövsiyə niyyəti ilə desə də, uşağın həqiqi hisslərinə zidd ola bilər. Uşaq emosional siqnalları ayırd etməyi öyrənir.
7. “Sən heç nəyi düzgün edə bilmirsən”
Bacarıqları tənqid edən sözlər uşaqda şübhə və özünə inamsızlıq yaradır.
8. “Sən pis insansan”
Uşaqlar davranış ilə şəxsiyyət arasında fərq qoymaqda çətinlik çəkir, bu isə özünüqiymətləndirməyə mənfi təsir göstərir.
9. “Niyə sən başqası kimi deyilsən?”
Müqayisə uşağın xoşbəxtliyini və özünüqiymətləndirməsini əldən alır.
10. “Mən səndən məyusam”
Bu ifadə utanc və günah hissi yaradır, emosional qarışıqlığa səbəb olur.
11. “Sən daha yaxşı bilməlisən”
Uşağa səhv etməyə icazə verilmədiyini göstərir, bu isə uşağı çaşdırır və özünəinamı azaldır.
12. “Bizim kimi insanlar bunu edə bilməz”
Uşağın motivasiyasını öldürür, böyüdükdə fürsətlərdən çəkinməsinə səbəb olur.
