Texnologiyanın faydası olan ağıllı cihazların səmərəsiz istifadəsi nəticəsində aludəçilik psixoloji problem olaraq ortaya çıxa bilər. Texnoloji cihazların istifadəsində böyüklərdən tutmuş uşağa qədər vaxt məhdudiyyəti olmadığı zaman psixi problemlərdən tutmuş göz xəstəliklərinə qədər problemlər yarana bilər.
Hafta.az xəbər verir ki, xəstə rahatlığını təsir edən ekran asılılığı, xüsusilə də uşaqların yaşadıqları, valideynlər tərəfindən idarə olunmalıdır. Bu, daimi problem yaratmadan artan ekran vaxtını azaltma ehtiyacı yaradan bir asılılıqdır.
Bəs uşaqlar gün ərzində telefondan və televizordan nə qədər istifadə etməlidir?
Pediatrlar və uşaq psixoloqlarının tövsiyələrinə görə, ekran vaxtı uşağın yaşına uyğun tənzimlənməlidir:
0-2 yaş
Bu yaş dövründə uşaqlar üçün ekran istifadəsi tövsiyə edilmir. İstisna olaraq valideynlə qısa videozənglər mümkündür.
2-5 yaş
Gündə maksimum 1 saat. Məzmun maarifləndirici olmalı və mümkün qədər valideyn nəzarəti ilə izlənməlidir.
6-10 yaş
Gün ərzində 1-1,5 saat norma hesab olunur. Televizor və telefon istifadəsi dərs, oyun və fiziki aktivliklə balanslaşdırılmalıdır.
11-14 yaş
Ekran qarşısında gündəlik vaxt 2 saata qədər ola bilər. Sosial şəbəkə və oyunlara məhdudiyyət qoyulması tövsiyə olunur.
15-18 yaş
2–3 saatdan çox olmamaqla, məqsədli və faydalı istifadəyə üstünlük verilməlidir.
Mütəxəssislər vurğulayır ki, dərs üçün istifadə edilən ekran vaxtı əyləncə məqsədli vaxtdan ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Həkimlərin fikrincə, uzun müddət televizor və telefona baxmaq uşaqlarda bir sıra mənfi nəticələrə səbəb ola bilər:
Göz problemləri - görmə zəifliyi, göz quruluğu və tez yorulma
Yuxu pozuntuları - xüsusilə yatmazdan əvvəl ekran istifadəsi yuxusuzluğa gətirib çıxarır
Diqqət dağınıqlığı - dərsə fokuslanma çətinləşir, yaddaş zəifləyir
Hərəkətsizlik və artıq çəki - fiziki aktivliyin azalması piylənmə riskini artırır
Psixoloji təsirlər - aqressiya, əsəbilik, sosial təcrid və asılılıq halları yarana bilər
Nitq və sosial bacarıqların zəifləməsi - xüsusilə erkən yaşlarda ekranla böyüyən uşaqlarda ünsiyyət problemləri müşahidə olunur
Valideynlər uşaqlar üçün gündəlik ekran vaxtına dair aydın və konkret qaydalar müəyyən etməlidirlər. Telefon və planşet mükafat və ya cəza vasitəsi kimi istifadə olunmamalıdır. Uşaqlar açıq havada oyunlara, fiziki fəaliyyətə və idmana təşviq edilməlidir. Valideynlər uşaqlarla birlikdə kitab oxumağa və canlı ünsiyyətə vaxt ayırmalıdırlar. Mütəxəssislər yatmazdan ən azı bir saat əvvəl bütün elektron cihazların söndürülməsini tövsiyə edirlər.
Texnologiya uşaqlar üçün faydalı vasitə ola bilər, lakin nəzarətsiz və normadan artıq istifadə sağlam inkişaf üçün risk yaradır. Əsas məqsəd uşağın həyatında ekranı tam qadağan etmək deyil, onu düzgün və balanslı şəkildə idarə etməkdir.
