ABŞ BMT-nin bir çox qurumlarından çıxır » AzadMedia.az

ABŞ prezidenti Donald Trump administrasiyası ABŞ-ın onlarla beynəlxalq və Birləşmiş Millətlər Təşkilatına bağlı qurumdan çıxacağını açıqlayıb. Reuters-in yaydığı məlumata görə, Tramp bu qərarı həmin qurumların “ABŞ-ın milli maraqlarına zidd fəaliyyət göstərməsi” ilə əsaslandırıb.

Ağ Ev rəsmilərinə göndərilən memoranduma əsasən, ABŞ 35 qeyri-BMT və 31 BMT qurumundan geri çəkilməyi planlaşdırır. Siyahıda iqlim dəyişiklikləri üzrə əsas beynəlxalq saziş hesab edilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyası dA yer alır. Bu saziş 2015-ci ildə imzalanmış Paris sazişi üçün əsas çərçivə hesab olunur.

Qeyd edək ki, ABŞ ötən il son 30 ildə ilk dəfə olaraq BMT-nin illik beynəlxalq iqlim sammitində iştirak etməyib. Mütəxəssislər bildirir ki, Vaşinqtonun BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyası-dAn çıxması presedent xarakterli addım olacaq. ABŞ-ın bu sazişi tərk edən ilk ölkə ola biləcəyi vurğulanır.

Tənqidçilər hesab edir ki, bu qərar ABŞ-ın qlobal iqlim siyasətində söz sahibi olmaq imkanlarını məhdudlaşdıracaq. ABŞ-da fəaliyyət göstərən Təbiəti Mühafizə Şurasının rəhbəri bildirib ki, iqlim danışıqlarında masada olmaq təkcə mənəvi deyil, həm də iqtisadi və strateji üstünlüklər yaradır.

Tramp administrasiyası həmçinin qadın hüquqları və gender bərabərliyi ilə məşğul olan UN Women təşkilatından, eləcə də ailə planlaşdırılması, ana və uşaq sağlamlığı sahəsində fəaliyyət göstərən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fondu-dan çıxmağı planlaşdırır. ABŞ ötən il artıq UNFPA-ya maliyyə dəstəyini dayandırmışdı.

Memorandumda bildirilir ki, BMT qurumlarından çıxmaq həmin təşkilatlarda iştirakın və maliyyələşmənin dayandırılması deməkdir. Tramp administrasiyası indiyədək də BMT-nin bir çox agentliklərinə könüllü maliyyə yardımını kəskin şəkildə azaldıb.

BMT Baş katibi Antonio Guterres-in nümayəndəsi məsələ ilə bağlı şərh sorğusuna hələlik cavab verməyib.

Ağ Ev isə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ-ın çıxmaq istədiyi qurumlar “radikal iqlim siyasətlərini, qlobal idarəetməni və ABŞ-ın suverenliyi və iqtisadi gücü ilə ziddiyyət təşkil edən ideoloji proqramları” təşviq edir. Qərarın bütün beynəlxalq təşkilatlar, konvensiyalar və sazişlər üzrə aparılan genişmiqyaslı baxış prosesinin tərkib hissəsi olduğu vurğulanır.

Trampın bu addımı onun çoxşaxəli beynəlxalq təşkilatlara qarşı uzunmüddətli skeptik mövqeyinin davamı kimi qiymətləndirilir. Prezident daha əvvəl də ABŞ-ın BMT İnsan Hüquqları Şurası, Fələstinli qaçqınlara yardım agentliyi UNRWA, UNESCO və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından çıxacağını açıqlamışdı. ABŞ-ın qlobal diplomatiyada bu geri çəkilməsinin beynəlxalq miqyasda ciddi siyasi və iqtisadi təsirlərə yol aça biləcəyi bildirilir.