Trampın Ukrayna nizamlanması planı təkcə ABŞ-da deyil, Türkiyə də daxil olmaqla, Ukraynadakı münaqişənin sülh yolu ilə həllinin digər tərəfdarlarında diplomatik səyləri canlandırıb. Bir gün əvvəl Türkiyə Qara dəniz bölgəsində yeni bir sülh şansı üçün dəstək təklif etmək məqsədilə Moskva ilə prezidentlərarası dialoq təşkil edib.
24 noyabr bazar ertəsi günü Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan telefon danışığı aparıblar. Həm Kremlin mətbuat xidmətinin, həm də rəsmi Ankaranın məlumatına görə, danışıqlarda ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyası tərəfindən irəli sürülən təkliflər kontekstində Ukrayna nizamlanması müzakirə olunub. Prezidentlər Ukrayna məsələsi ilə bağlı Rusiya-Türkiyə təmaslarını müxtəlif səviyyələrdə intensivləşdirmək barədə razılığa gəliblər.
Putin və Ərdoğan telefon danışığı zamanı Trampın planına xeyli diqqət yetiriblər. Kremlin məlumatına görə, Vladimir Putin qeyd edib ki, Amerika təklifləri yekun sülh razılaşması üçün əsas yarada bilər. Trampın Moskvaya təqdim etdiyi 28 bəndlik planı da 15 avqustda Ankoricdə Rusiya və ABŞ prezidentləri arasında keçirilən danışıqların nəticələri ilə uyğun gəlir. Vladimir Putin Rusiyanın Ukrayna böhranının siyasi və diplomatik həllində maraqlı olduğunu xüsusi vurğulayıb.
Rəcəb Tayyib Ərdoğan da öz növbəsində Kiyev və Moskva arasında gələcək danışıqların təşkilində hər cür kömək göstərmək niyyətində olduğunu bildirib və diplomatik prosesin İstanbula qaytarılmasını təklif edib. Türkiyə prezidentinin ofisi bildirib ki, Ankara "Rusiya ilə Ukrayna arasında ədalətli və davamlı sülhə nail olmaq üçün səylərini davam etdirəcək".
Ərdoğan bazar günü Cenevrədə keçirilən Amerika və Ukrayna danışıqçılarının görüşü zamanı Trampın planı ilə bağlı Moskva ilə birbaşa dialoq aparmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. Cənubi Afrikada keçirilən G20 sammitində iştirak edərkən o, Moskva və Kiyevin Ukrayna münaqişəsinin sabit həllinə nail ola biləcəyinə ümid etdiyini bildirib. Türkiyə prezidentinin sözlərinə görə, sülhə nail olmaq bütün maraqlı tərəflərin danışıqlar prosesində iştirak etməsi şərtilə mümkündür.
Xatırladaq ki, ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiven Vitkov tərəfindən tərəflərə təklif edilən orijinal Tramp planı 28 bənddən ibarətdir. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun sözlərinə görə, Moskva hazırda yalnız bu sənədə malikdir və diplomatik kanallar vasitəsilə başqa versiyalar almayıb. Trampın planı Rusiyanın Krım və Donbas üzərində suverenliyinin de-fakto tanınmasını, Kiyevin NATO-ya qoşulmamaq öhdəliyini, Rusiya-Ukrayna qarşılıqlı öhdəlikləri ilə yanaşı, bir-birinə hücum etməmək, Rusiyaya qarşı sanksiyaların tədricən ləğvini və G8-ə qayıtmasını nəzərdə tutur. Medianın məlumatına görə, ABŞ və Ukrayna nümayəndə heyətlərinin 23 noyabrda Cenevrədə keçirilən görüşündən sonra Trampın planı qismən razılaşdırılıb və tənzimlənib: bəndlərin ümumi sayı 19-a endirilib, lakin bu versiya hələ dərc olunmayıb.
Qeyd edək ki, günün sonunda yayılan xəbərə görə, Ukrayna hökuməti Rusiyanın təxminən dörd illik hücumunu dayandırmaq üçün Tramp administrasiyasının vasitəçiliyi ilə "sülh sazişinə razılıq verib". Amerika rəsmisi və Ukraynanın milli təhlükəsizlik müşaviri Rüstəm Umerov təkliflə bağlı ortaq bir anlaşma əldə edildiyini və detalların hələ də işlənməli olduğunu bildirib.
SAMİRƏ
