Almaniyanın Paderborn şəhərində arxeoloji qazıntılar zamanı demək olar zədələnməmiş orta əsr dəftəri aşkarlanıb ki, bu da Avropa arxeologiyası üçün nadir hadisə hesab olunur...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Historia nəşri yazıb.
Tapıntı şəhərdə yeni inzibati binanın tikintisi zamanı, Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL) arxeoloji təşkilatının nəzarəti altında aparılan işlər zamanı orta əsrlərə aid latrinada (tualetdə) aşkar edilib. Ağac, dəri və mumdan hazırlanmış dəftər XIII–XIV əsrlərə aid edilir və təxminən 700-800 il ərzində çox yaxşı vəziyyətdə qorunub saxlanılıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu tapıntı Şimali Reyn-Vestfaliya torpaqları üçün unikaldır, çünki bu tipdə tam şəkildə qorunmuş yeganə nümunədir.
"Bu fikir qəribə səslənsə də, orta əsr çuxur tualetləri arxeoloqlar üçün əsl "zaman kapsulları" hesab olunur. Yüksək rütubət və oksigenin olmaması üzvi materialların dağılmasının qarşısını alıb və mum qatına həkk olunmuş yazının qorunmasına imkan verib", deyə materialda qeyd olunub.
Dəftərin ölçüsü təxminən 10 x 7,5 santimetrdir və ümumilikdə 10 səhifədən ibarətdir. Onlardan səkkizi hər iki tərəfdən mumla örtülüb, ilk və son səhifələr isə yalnız bir tərəfdən işlənib. Səhifələr zanbaq motivləri ilə bəzədilmiş dəri üzlüklə qorunur. Zanbaq orta əsrlərdə saflıq, kral hakimiyyəti və ilahi himayə simvolu hesab olunurdu. Bəzəklər əşyanın sahibi üçün yüksək dəyərə malik olduğunu göstərir.
LWL-Archäologie für Westfalen tərəfindən yayımlanan fotoda Almaniyada tapılan qədim dəftər nümayiş etdirilib.
Bərpaçı Suzanna Bretzel bildirib ki, əşya laboratoriyaya hələ də yaş torpaqla örtülü vəziyyətdə gətirilib və əsrlərlə qaldığı mühitin spesifik qoxusunu saxlayıb. Təəccüblüdür ki, ağac deformasiyaya uğramayıb, səhifələr isə bir-birinə o qədər sıx yapışıb ki, çirk içəri keçməyib. Buna görə də mətn adi gözlə oxuna bilir.
"Mətnin latın dilində yazılması göstərir ki, onun sahibi dövrün savadlı şəhər elitasına aid olub. Paleoqraflar müəyyən ediblər ki, bütün qeydlər eyni şəxs tərəfindən yazılıb. Bununla belə, mətnin səhifələrdə müxtəlif şəkildə yerləşdirilməsi onun gündəlik və spontan istifadə edildiyini göstərir", deyə nəşr vurğulayıb.
Arxeoloq Sveva Hay isə hesab edir ki, əşya Paderbornlu bir tacirə məxsus olub və o, dəftərdən həm kommersiya qeydləri, həm də şəxsi düşüncələri üçün istifadə edib.
"Ən maraqlı məqamlardan biri odur ki, mum lövhələr yalnız son yazılmış mətnləri deyil, həm də silinərək yenidən istifadə edilmiş köhnə qeydlərin izlərini qoruyub saxlayır. Tədqiqatçılar yüksək dəqiqlikli rəqəmsal texnologiyalardan istifadə edərək yazı qatlarını ayırmağı və mumda qorunan bütün məlumatları bərpa etməyi planlaşdırırlar. Latın mətninin transkripsiyası artıq başlayıb, lakin mütəxəssislər orfoqrafik səhvlər və orta əsr qrafik variantları səbəbindən prosesin çətin olacağını bildirirlər", deyə materialda qeyd edilib.
Tapıntı həmçinin əşyanın sahibinin yüksək sosial statusa malik olduğunu göstərir. Həmin tualetdə taxta qablar, orta əsr keramikası, parça fraqmentləri və böyük ehtimalla tualet kağızı kimi istifadə olunan incə ipək qalıqları da aşkarlanıb. Dəftərin tapıldığı ərazi orta əsrlərdə şəhərin varlı patrisiat nümayəndələrinin yaşadığı məkan olub.
Poliqon.info
