BAKI, 4 may. TELEQRAF
Afrikanın şərqində qitənin parçalanma prosesinin əvvəllər düşünüldüyündən xeyli daha inkişaf etmiş mərhələdə olduğu üzə çıxıb. Söhbət Şərqi Afrika Rift Vadisinin bir hissəsini əhatə edən və Keniya ilə Efiopiya boyunca uzanan Turkana çökəkliyindən gedir.
Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə araşdırma “Nature Communications” jurnalında dərc olunub.
Araşdırma göstərib ki, burada Yer qabığı əvvəllər düşünüləndən xeyli nazikdir. Riftin mərkəzində Yer qabığının qalınlığı cəmi təxminən 13 km-dir, kənarlarında isə bu göstərici 35 km-dən çoxdur. Bu, “nazilmə” adlanan aktiv mərhələnin başladığını göstərir. Bu isə o deməkdir ki, qitənin parçalanması prosesi əvvəlki modellərin proqnozlaşdırdığından daha irəlidədir.
Afrika və Somali tektonik plitələri ildə təxminən 4,7 mm sürətlə bir-birindən uzaqlaşır. Bu proses təxminən 45 milyon ildir davam edir, amma təxminən 4 milyon il əvvəl güclü vulkan püskürmələrindən sonra daha da aktivləşib.
Alimlər deyirlər ki, bu dəyişikliklər çox zəif baş versə də, qitə parçalanmağa davam edir.
Növbəti mərhələ “okeanlaşma” adlanır, bir neçə milyon ildən sonra başlaya bilər. Bu mərhələdə maqma çatları dolduraraq yeni okean dibi formalaşdıracaq. Daha sonra Hind okeanının suları bu ərazini basacaq.
Turkana bölgəsi insan təkamülünün öyrənilməsi üçün mühüm yerlərdən biri hesab olunur, burada 1200-dən çox hominin fosili tapılıb. Ancaq yeni tədqiqat bu ərazinin unikallığı ilə bağlı fikirlərə müəyyən qədər şübhə yaradır. Elm adamları hesab edirlər ki, məsələ yalnız təkamüllə bağlı deyil, həm də geologiya ilə əlaqəlidir. Relyefin çöküşü və çöküntülərin toplanması burada qalıqların daha yaxşı qorunmasına şərait yaradıb.
