Fransada ifrat sağçı siyasi dairələrin nümayəndələrinin islamofobiya ilə bağlı sərt və mübahisəli çıxışları yenidən gündəmə gəlib.
Musavat.com xəbər verir ki, Jülyen Odul — Milli Birlik partiyasından Fransa parlamentinin deputatı və partiyanın mətbuat katibi — islamofobiya konsepsiyasını qəbul etmədiyini bildirərək, İslama qarşı mənfi münasibətin “qanuni” olduğunu bəyan edib.
"Report"un məlumatına görə, o, Fransa telekanallarından birində çıxışı zamanı “bizim hər hansı dini sevməmək hüququmuz var” deyə vurğulayıb. Ona nifrət çağırışlarının fikir azadlığı kimi qiymətləndirilə bilməyəcəyi xatırladılsa da, Odul İslamın irq deyil, din olduğunu əsas gətirərək islamofobiya anlayışının siyasi xarakter daşıdığını iddia edib. O, həmçinin Samuel Paty hadisəsini misal çəkərək bu terminin “Müsəlman qardaşları”nın konsepsiyası olduğunu bildirib. Xatırladaq ki, Odul 2019-cu ildə müsəlman qadından hicabını çıxarmağı tələb etməsi ilə də qalmaqalın mərkəzinə düşmüş, 2025-ci ildə isə dövlət vəsaitləri ilə bağlı işdə təqsirli bilinmiş, lakin qərardan apellyasiya şikayəti vermişdi.
Bu açıqlamalar fonunda Odulun mövqeyi artıq sadəcə mübahisəli fikir deyil, daha dərin siyasi və ideoloji problemin göstəricisidir. Əvvəla, o, hüquqi terminologiyanı məqsədli şəkildə təhrif edir. Hər hansı dini sevməmək hüququ ilə o dinin ardıcıllarına qarşı sistemli mənfi münasibəti təşviq etmək arasında prinsipial fərq var. Birincisi fərdi azadlıqdırsa, ikincisi sosial ayrı-seçkiliyin başlanğıcıdır. Odul isə bu sərhədi bilərəkdən silərək, hüquqi çərçivədə təhlükəli presedent formalaşdırmağa çalışır.
Daha dərindən baxdıqda isə burada klassik populist siyasi texnologiya görünür. Milli Birlik kimi qüvvələr cəmiyyətdə mövcud olan narahatlıqları – miqrasiya, identiklik, təhlükəsizlik kimi həssas mövzuları – qabardaraq onları konkret hədəfə yönəldir. Bu halda həmin “hədəf” müsəlmanlardır. Bu, seçici bazasını səfərbər etmək üçün effektiv üsul sayılsa da, uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin parçalanmasına xidmət edir.
Odulun islamofobiya anlayışını “siyasi konstruksiya” adlandırması da manipulyativ ritorikadır. Əgər bir fenomen real deyilsə, onun nəticələri də real olmamalıdır. Halbuki Avropada müsəlmanlara qarşı ayrı-seçkilik, iş yerlərində diskriminasiya, dini simvollara qarşı məhdudiyyətlər, hətta fiziki hücumlar kimi faktlar geniş şəkildə sənədləşdirilib. Bu reallığı inkar etmək, əslində, problemin mövcudluğunu deyil, ona göz yumulduğunu göstərir.
Daha təhlükəli məqamlardan biri isə onun ritorikasının dolayı nəticələridir. Siyasi liderlərin və ya ictimai fiqurların səsləndirdiyi fikirlər yalnız şəxsi mövqe kimi qalmır – onlar ictimai rəyə təsir edir, normativ davranış çərçivələri yaradır. Əgər bir deputat açıq şəkildə dini dözümsüzlüyü “qanuni” kimi təqdim edirsə, bu, cəmiyyətdə radikal meyillərin legitimləşməsinə yol aça bilər. Bu isə artıq təkcə etik yox, təhlükəsizlik məsələsidir.
Samuel Paty hadisəsinə istinad isə xüsusi olaraq tənqid edilməlidir. Bu faciəvi hadisə ekstremizmin təhlükəsini göstərir, lakin onu bütöv bir dini diskreditasiya etmək üçün istifadə etmək ciddi məntiqi səhvdir. Bu yanaşma “kollektiv günah” prinsipinə əsaslanır ki, bu da həm hüquq, həm də müasir siyasi etika baxımından qəbuledilməzdir. Əksinə, belə ümumiləşdirmələr ekstremizmlə mübarizəni çətinləşdirir, çünki cəmiyyət daxilində etimadsızlıq və qarşıdurma yaradır.
Bundan əlavə, Odulun əvvəlki qalmaqallı addımları – xüsusilə hicabla bağlı çıxışı – onun mövqeyinin təsadüfi olmadığını göstərir. Bu, sistemli yanaşmadır və konkret ideoloji xəttin tərkib hissəsidir. Bu xətt isə multikulturalizmi zəiflətmək, fərqli kimlikləri “problem” kimi təqdim etmək üzərində qurulub.
Ona görə də aydındır ki, Jülyen Odulun çıxışı təkcə bir siyasətçinin fikri deyil, Avropada getdikcə güclənən ifrat sağçı diskursun açıq ifadəsidir. Bu diskurs isə azadlıq anlayışını selektiv şəkildə tətbiq edir: öz tərəfdarları üçün maksimum azadlıq, digərləri üçün isə məhdudiyyət və təzyiq. Belə ikili standartlar isə nə demokratiya, nə də hüquqi dövlət prinsipləri ilə uzlaşır. Bu səbəbdən də bu cür yanaşmaların həm siyasi, həm də ictimai səviyyədə ciddi şəkildə tənqid olunması zəruridir.
Musavat.com
