Latviyanın Azərbaycan mənşəli pomidor və ümumilikdə meyvə-tərəvəz məhsullarına maraq ifadə etməsi iki ölkə arasında aqrar ticarət əlaqələrinin şaxələnməsi baxımından diqqətçəkən siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Bu açıqlama təkcə konkret məhsul üzrə idxal niyyəti deyil, eyni zamanda Azərbaycanın kənd təsərrüfatı ixracının Avropa İttifaqı bazarlarında potensial genişlənmə imkanlarını gündəmə gətirir.
Qlobal aqrar ticarət bazarında son illərdə əsas tendensiyalardan biri qida təhlükəsizliyi, keyfiyyət standartları və logistika optimallaşması üzərində qurulan alternativ təchizat zəncirlərinin formalaşmasıdır. Avropa ölkələri xüsusilə İspaniya, Türkiyə və Şimali Afrika ölkələrindən aqrar məhsul idxalını diversifikasiya etməyə çalışır. Bu kontekstdə Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və iqlim üstünlükləri müəyyən məhsullar üzrə rəqabət qabiliyyətini artırır.
Latviya tərəfinin təqdim etdiyi müqayisə də diqqətəlayiqdir. İspaniyanın Əndelusiya bölgəsindən 3 900 kilometr məsafədən idxal həyata keçirildiyi halda, Bakı ilə Riqa arasında məsafənin 3 200 kilometr olması logistika baxımından Azərbaycanın tam alternativ kimi çıxış edə biləcəyini göstərir. Lakin burada məsafə qədər mühüm olan digər faktorlar da var, xüsusilə soyuducu zəncir infrastrukturu, gömrük prosedurlarının sürəti və illik tədarük sabitliyi.
Azərbaycanın meyvə və tərəvəz məhsullarının keyfiyyət baxımından fərqlənməsi son illərdə aqrar sektorda aparılan modernizasiya və aqrotexniki texnologiyaların tətbiqi ilə bağlıdır. İstixana təsərrüfatlarının genişlənməsi, damcı suvarma sistemlərinin tətbiqi və məhsul keyfiyyətinə nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi ixrac potensialını artıran əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
Avropa bazarına çıxış isə yalnız məhsul keyfiyyəti ilə məhdudlaşmır, burada sertifikatlaşdırma və fitosanitar standartlara uyğunluq həlledici rol oynayır. Latviya kimi Aİ üzvü olan ölkələrdə bu standartlar ciddi şəkildə tətbiq olunduğuna görə, Azərbaycanın bu bazara daxil olması eyni zamanda istehsal zəncirinin beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılmasını tələb edir.
İqtisadi baxımdan belə əməkdaşlıq kənd təsərrüfatı ixracının strukturuna müsbət təsir göstərə bilər. Ənənəvi olaraq enerji ixracından asılı olan iqtisadi modeldə aqrar məhsulların Avropa bazarına çıxışı qeyri-neft sektorunun diversifikasiyası baxımından əlavə imkanlar yaradır. Bu, xüsusilə regionlarda istehsalın stimullaşdırılması və kənd təsərrüfatında əlavə dəyər zəncirinin genişlənməsi üçün vacibdir.
