Azərbaycan elminin inkişaf tarixində silinməz iz qoymuş görkəmli alim, akademik Zərifə Əliyeva yalnız tibbin bir sahəsinin nümayəndəsi deyil, bütövlükdə milli intellektual düşüncənin, humanist dəyərlərin və fədakar ziyalılıq ənənəsinin simvoludur. Onun anım günü hər il Azərbaycan cəmiyyətində dərin ehtiramla qeyd edilir və bu gün bir insan ömrünün timsalında elmə xidmətin, mənəvi ucalığın və vətənə bağlılığın necə zirvəyə yüksələ biləcəyini nümayiş etdirir.
Zərifə Əliyevanın həyat yolu zəngin və çoxşaxəli olmaqla yanaşı, həm də nümunəvi bir inkişaf tarixçəsidir. O, 1923-cü ildə Naxçıvan şəhərində dünyaya göz açmış, görkəmli dövlət xadimi Əziz Əliyevin ailəsində böyümüşdür. Bu ailə mühiti onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynamış, onda elmə maraq, məsuliyyət hissi və insanlara xidmət etmək arzusu yaratmışdır. Erkən yaşlarından zəhmətkeşliyi, intellektual potensialı və məqsədyönlülüyü ilə seçilən Zərifə xanım öz həyatını tibb elminə həsr etmək qərarına gəlmişdir.
Onun ali təhsil aldığı Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu yalnız bilik qazandığı məkan deyil, həm də gələcək elmi fəaliyyətinin bünövrəsinin qoyulduğu mühüm bir mərhələ olmuşdur. Tələbəlik illərindən başlayaraq o, oftalmologiya sahəsinə xüsusi maraq göstərmiş, bu istiqamətdə dərin biliklər əldə etmiş və elmi araşdırmalara meyl göstərmişdir. Bu maraq təsadüfi deyildi – o dövrdə sənaye sahələrinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq peşə xəstəlikləri, xüsusilə də göz xəstəlikləri aktuallaşırdı və bu sahədə ciddi elmi tədqiqatlara ehtiyac duyulurdu.
Zərifə Əliyevanın elmi fəaliyyəti məhz bu ehtiyacdan doğaraq formalaşmışdır. O, uzun illər boyu kimya sənayesi müəssisələrində çalışan insanların sağlamlıq problemlərini araşdırmış, xüsusilə görmə orqanının zədələnməsi ilə bağlı kompleks tədqiqatlar aparmışdır. Onun elmi yanaşması yalnız nəzəri çərçivə ilə məhdudlaşmamış, praktiki nəticələrə əsaslanmışdır. Bu baxımdan, onun hazırladığı metodik tövsiyələr və müalicə üsulları tibbi praktikada geniş tətbiq olunmuş və minlərlə insanın sağlamlığının qorunmasına xidmət etmişdir.
Alimin elmi irsi olduqca zəngindir. O, oftalmologiyanın müxtəlif problemlərinə həsr olunmuş çoxsaylı monoqrafiya və məqalələrin müəllifi olmuşdur. Onun əsərləri yalnız Azərbaycan çərçivəsində deyil, beynəlxalq elmi ictimaiyyətdə də maraqla qarşılanmışdır. 1981-ci ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki seçilməsi onun elmi fəaliyyətinin yüksək səviyyədə tanındığını bir daha sübut edir. Bu nailiyyət yalnız şəxsi uğur deyil, həm də Azərbaycan elminin beynəlxalq nüfuzunun göstəricisi idi.
Zərifə Əliyeva pedaqoji fəaliyyətə də böyük önəm vermişdir. O, öz bilik və təcrübəsini gənc nəslə ötürməyi həyat missiyalarından biri hesab edirdi. Onun rəhbərliyi altında yetişən gənc həkimlər və alimlər bu gün də onun elmi məktəbini davam etdirir, oftalmologiya sahəsində yeni uğurlara imza atırlar. Bu baxımdan, Zərifə xanım yalnız alim kimi deyil, həm də böyük müəllim kimi yadda qalmışdır.
Onun şəxsiyyəti yalnız elmi nailiyyətlərlə məhdudlaşmırdı. Zərifə Əliyeva yüksək mənəvi keyfiyyətləri, insanlara olan səmimi münasibəti və humanist yanaşması ilə seçilirdi. Xəstələrə qarşı göstərdiyi diqqət və qayğı onu cəmiyyətin sevimli simalarından birinə çevirmişdir. O, hər zaman həkim peşəsinin yalnız bilik deyil, həm də böyük ürək tələb etdiyini vurğulayırdı.
Zərifə Əliyevanın həyatında ailə də mühüm yer tutmuşdur. Onun həyat yoldaşı, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev ilə birlikdə keçdiyi ömür yolu həm şəxsi, həm də ictimai baxımdan əhəmiyyətli olmuşdur. Bu ailə Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutur və ölkənin ictimai-siyasi həyatına mühüm təsir göstərmişdir.
Bu gün Zərifə Əliyevanın adı Azərbaycanın müxtəlif elm və tibb müəssisələrində böyük ehtiramla yaşadılır. Xüsusilə Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi onun adını daşımaqla yanaşı, onun elmi irsinin davam etdirilməsində mühüm rol oynayır. Bu mərkəz müasir tibbi texnologiyalarla təchiz olunmuş və oftalmologiya sahəsində qabaqcıl müalicə üsullarının tətbiq olunduğu əsas tibb ocaqlarından biridir.
Hər il onun anım günü münasibətilə keçirilən tədbirlər, elmi konfranslar və xatirə mərasimləri yalnız bir şəxsiyyətin yad edilməsi deyil, həm də elmin və maarifçiliyin təbliği baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu tədbirlərdə onun həyat yolu, elmi fəaliyyəti və mənəvi irsi geniş şəkildə təhlil olunur, gənc nəslə örnək kimi təqdim edilir.
Zərifə Əliyevanın həyat yolu bir daha sübut edir ki, elmə sədaqət, zəhmətkeşlik və insanlara sevgi insanı əbədiləşdirən əsas amillərdir. Onun fəaliyyəti yalnız bir dövrü əhatə etmir, bu gün də aktuallığını qoruyur və gələcək nəsillər üçün ilham mənbəyi olaraq qalır.
Bu səbəbdən də Zərifə xanım Əliyevanın anım günü Azərbaycan xalqı üçün sadəcə bir xatirə günü deyil, həm də milli dəyərlərin, elmi irsin və mənəvi zənginliyin təcəssümüdür. Onun adı və fəaliyyəti Azərbaycan tarixində daim yaşayacaq, gələcək nəsillərə yol göstərəcəkdir.
Nigar Kərimova
