ain.az bildirir, Marja.az portalına istinadən.
ABŞ Prezidenti Donald Trump çərşənbə axşamı bildirib ki, İranın infrastrukturuna planlaşdırılan hücumları iki həftə müddətinə dayandırmağa razılaşıb və İranın “bütün sivilizasiyasını” məhv etməklə bağlı sərt təhdidlərindən geri çəkilib.
Bu addım — ABŞ və İsrailin müharibəyə başlamasından beş həftədən çox vaxt keçdikdən sonra — onun “Truth Social” platformasında yazdığına görə, “İran İslam Respublikasının Hörmüz boğazını TAM, DƏRHAL və TƏHLÜKƏSİZ şəkildə açmağa razı olması” şərti ilə atılıb.
Trump qeyd edib ki, qərar Pakistanın Baş naziri Shehbaz Sharif və feldmarşal Asim Munir ilə aparılan danışıqlara əsaslanır.
“Bu, iki tərəfli ATƏŞKƏS olacaq!” – deyə o bildirib.
Bu açıqlamadan sonra neft qiymətləri 16%-ə qədər kəskin ucuzlaşıb, ABŞ fond bazarının fyuçersləri isə yüksəlib.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ayrıca bəyanatda bildirib ki, iki həftəlik müddət ərzində gəmilər boğazdan təhlükəsiz keçə biləcək. Bu proses İran Silahlı Qüvvələri ilə koordinasiya və texniki məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla həyata keçiriləcək.
Trampın açıqlaması, İran üçün müəyyən etdiyi son tarixə – yəni Hörmüz boğazını açmaq daxil olmaqla razılaşma əldə etmək və ya mülki infrastruktura qarşı geniş hücumlarla üzləşmək – cəmi iki saat qalmış verilib.
ABŞ-ın Şərq vaxtı ilə saat 20:00-a təyin olunmuş ultimatum, Trampın bazar günü sosial şəbəkədə İranı aqressiv şəkildə “boğazı açmağa” çağırmasından sonra ABŞ-da və dünyada ciddi narahatlıq yaratmışdı.
Tramp çərşənbə axşamı səhər daha da sərt çıxış edərək belə yazmışdı: “Bu gecə bütün bir sivilizasiya )mədəniyyət) yox olacaq və bir daha geri qayıtmayacaq.”
Pakistanın Baş naziri Şərif həmin gün Trampdan İran üçün verilmiş müddətin iki həftə uzadılmasını xahiş edib. O, eyni zamanda İran rəhbərliyini “xoş niyyət jesti” kimi boğazı iki həftəlik açmağa çağırıb.
Şərif bildirib:
“Bütün münaqişə tərəflərini iki həftəlik atəşkəsə riayət etməyə çağırırıq ki, diplomatiya müharibənin yekun şəkildə başa çatmasına nail ola bilsin və regionda uzunmüddətli sülh və sabitlik təmin edilsin.”
Həm ABŞ, həm də İran bu inkişafı öz qələbəsi kimi təqdim edib.
Tramp bəyanatında bildirib ki, ABŞ planlaşdırılan hücumları dayandırmağa razılaşıb, çünki:
“Biz artıq bütün hərbi məqsədlərə nail olmuşuq və İranla uzunmüddətli sülh barədə qəti razılaşmaya çox yaxınlaşmışıq.”
O əlavə edib:
“İrandan 10 maddəlik təklif almışıq və bunu danışıqlar üçün işlək əsas hesab edirik.”
Tramp qeyd edib ki, əvvəlki fikir ayrılıqlarının əksəriyyəti artıq razılaşdırılıb və iki həftəlik müddət sazişin yekunlaşdırılması üçün kifayət edəcək.
Sonradan İranın Mehr xəbər agentliyi İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibliyinin bəyanatını yayıb. Bəyanatda bildirilir ki, ABŞ “bu prinsipləri danışıqların əsası kimi qəbul edib və İran xalqının iradəsinə təslim olub.”
Bəyanatda deyilir:
“Əgər düşmənin meydanda təslim olması danışıqlarda həlledici siyasi nəticəyə çevrilsə, biz bu böyük tarixi qələbəni birlikdə qeyd edəcəyik. Əks halda, İran xalqının bütün tələbləri yerinə yetirilənə qədər mübarizəni davam etdirəcəyik.”
Bildirilir ki, İran və ABŞ yaxın günlərdən etibarən Pakistanın paytaxtı İslamabadda iki həftə davam edəcək danışıqlara başlayacaq.
İranın 10 maddəlik təklifinə aşağıdakılar daxildir:
•ABŞ hərbi qüvvələrinin regiondakı bütün bazalardan çıxarılması
•Bütün sanksiyaların ləğvi
•Xaricdə dondurulmuş İran aktivlərinin qaytarılması
•Müharibə zərərlərinin tam ödənilməsi
•Hörmüz boğazından nəzarətli keçid üçün mexanizmin yaradılması
Tramp bazar ertəsi İranın təqdim etdiyi atəşkəs təklifini “əhəmiyyətli, lakin yetərli deyil” kimi qiymətləndirmişdi. Lakin son saatlarda hansı səbəbdən bu təklifi “işlək əsas” kimi qəbul etdiyi aydın deyil.
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
