Azərbaycanın müasir tarixində hərbi-siyasi baxımdan dönüş nöqtəsi kimi dəyərləndirilən 2016-cı ilin Aprel döyüşləri təkcə lokal xarakterli hərbi əməliyyat deyil, həm də xalqımızın milli ruhunun oyanışını, dövlətimizin gücünün nümayişini və Böyük Zəfərə aparan yolun başlanğıcını ifadə edən mühüm hadisə kimi tarixə düşmüşdür. Bu döyüşlər Azərbaycan Ordusunun gücünü, xalq-iqtidar birliyini və torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasının qaçılmazlığını bütün dünyaya göstərdi.
2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının illərlə davam edən işğalla heç vaxt barışmadığını, tarixi torpaqlarının azad olunması uğrunda mübarizə əzminin sarsılmaz olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirən mühüm hadisə kimi tarixə düşdü. Bu döyüşlər yalnız cəbhə xəttində qazanılmış hərbi uğur deyil, eyni zamanda xalqın milli iradəsinin, vətənpərvərlik ruhunun və dövlətinə olan sarsılmaz inamının bariz təzahürü idi.
Ermənistan silahlı qüvvələrinin növbəti təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi əks-hücum əməliyyatları qısa müddətdə uğurla nəticələndi. Ordumuz strateji əhəmiyyətə malik mövqeləri və yüksəklikləri azad edərək düşmənə ciddi zərbə vurdu. Bu uğurlar uzun illər davam edən status-kvonu dəyişdi və göstərdi ki, Azərbaycan heç vaxt mövcud vəziyyətlə razılaşmayacaq, öz torpaqlarını azad etmək əzmindədir.
Aprel döyüşlərinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri xalq-ordu birliyinin ən yüksək səviyyədə təzahür etməsi idi. Cəmiyyətin bütün təbəqələri – gənclər, ziyalılar, sadə vətəndaşlar – bir amal uğrunda birləşərək dövlətin və ordunun yanında olduqlarını nümayiş etdirdilər. Bu həmrəylik milli ruhun gücünü bir daha ortaya qoydu və Azərbaycanın gələcək qələbələrinin əsasını təşkil etdi.
Xüsusilə qeyd edilməlidir ki, bu döyüşlər zamanı Azərbaycan əsgər və zabitləri yüksək peşəkarlıq, fədakarlıq və qəhrəmanlıq nümayiş etdirdilər. Onlar həyatlarını təhlükəyə ataraq Vətən torpaqlarının müdafiəsi və azadlığı uğrunda döyüşdülər. Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayır və onların göstərdiyi şücaət gələcək nəsillər üçün örnəkdir.
Aprel döyüşləri həm də milli qürurun bərpası baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Uzun illər işğal altında qalan torpaqların bir hissəsinin azad edilməsi xalqımızda böyük ruh yüksəkliyi yaratdı, qələbəyə inamı daha da gücləndirdi. Bu hadisə göstərdi ki, Azərbaycan xalqı nəinki işğalla barışmır, eyni zamanda onu aradan qaldırmaq üçün bütün imkanlara malikdir.
Bu döyüşlər zamanı əldə olunan qələbə beynəlxalq ictimaiyyətə də mühüm mesaj verdi. Dünya bir daha şahid oldu ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün həm siyasi, həm də hərbi vasitələrdən istifadə etmək iradəsinə malikdir və bu istiqamətdə qətiyyətli mövqe nümayiş etdirir.
Bütün bunlar bir daha sübut edir ki, Aprel döyüşləri Azərbaycan xalqının iradəsinin, milli birliyinin və dövlətinə olan sədaqətinin parlaq nümunəsidir. Bu iradə sonradan 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə olunan möhtəşəm Qələbənin əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrildi.
Beləliklə, Aprel döyüşləri işğalla barışmayan xalqın sarsılmaz iradəsinin, milli ruhunun və azadlıq əzminin təntənəsi kimi tariximizdə əbədi yer almışdır.
2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan üçün təkcə lokal hərbi uğur deyildi – bu hadisə ölkəmizin gələcək hərbi-siyasi strategiyasını müəyyən edən, Vətən müharibəsinə aparan yolun əsas mərhələsini təşkil edən mühüm dönüş nöqtəsi idi. Dörd gün davam edən bu döyüşlər nəticəsində əldə olunan qələbə həm hərbi, həm də psixoloji baxımdan yeni reallıqlar yaratdı.
İlk növbədə, Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini real şəraitdə sınaqdan keçirdi. Müasir silahların tətbiqi, koordinasiyalı əməliyyatların həyata keçirilməsi, kəşfiyyat və artilleriya dəstəyinin effektivliyi ordumuzun peşəkarlığını ortaya qoydu. Bu döyüşlər zamanı əldə edilən təcrübə sonradan daha geniş miqyaslı hərbi əməliyyatların planlaşdırılması üçün mühüm baza rolunu oynadı.
Eyni zamanda, bu döyüşlər Ermənistan ordusunun zəif tərəflərini açıq şəkildə üzə çıxardı. Uzun illər formalaşdırılmış “məğlubedilməz erməni ordusu” mifinin dağılması həm regionda, həm də beynəlxalq müstəvidə yeni baxışların yaranmasına səbəb oldu. Aydın oldu ki, hərbi balans artıq Azərbaycanın xeyrinə dəyişib və işğalın davam etməsi mümkün deyil.
Aprel döyüşləri həm də Azərbaycan cəmiyyətində milli ruhun yüksəlməsinə, vətənpərvərlik hisslərinin güclənməsinə səbəb oldu. Xalqın orduya inamı daha da artdı, gənclər arasında hərbi xidmətə maraq yüksəldi. Bu mənəvi yüksəliş 2020-ci ildə baş verən Vətən müharibəsi zamanı özünü daha qabarıq şəkildə göstərdi və xalq-iqtidar-ordu birliyinin sarsılmazlığını təmin etdi.
Bu mərhələdə Azərbaycanın hərbi quruculuq siyasəti daha da sürətləndirildi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev rəhbərliyi ilə Silahlı Qüvvələrin modernləşdirilməsi, yeni texnologiyaların və müasir silah sistemlərinin alınması, ordunun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Ordumuzun döyüş hazırlığı daha da artırıldı, hərbi təlimlərin miqyası genişləndirildi.
Bununla yanaşı, Aprel döyüşlərindən sonra diplomatik müstəvidə də aktiv fəaliyyət həyata keçirildi. Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarda öz haqlı mövqeyini daha qətiyyətlə müdafiə etdi, işğal faktını və onun nəticələrini dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırdı. Ermənistanın destruktiv siyasəti ifşa olundu, danışıqlar prosesində onun qeyri-konstruktiv mövqeyi açıq şəkildə ortaya qoyuldu.
2016-cı ildən sonra baş verən hadisələr, xüsusilə 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətində törədilən təxribatlar və avqust ayında diversiya cəhdləri göstərdi ki, Ermənistan işğal siyasətindən əl çəkmək niyyətində deyil. Bu isə münaqişənin hərbi yolla həllinin qaçılmaz olduğunu bir daha təsdiqlədi.
Nəhayət, 2020-ci ilin sentyabrında Ermənistanın növbəti təxribatına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu genişmiqyaslı əks-hücum əməliyyatlarına başladı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsi nəticəsində ölkəmiz öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi. Bu Qələbənin təməlində isə Aprel döyüşlərində qazanılmış təcrübə, formalaşmış döyüş ruhu və güclənmiş hərbi potensial dayanırdı.
Beləliklə, Aprel döyüşləri ilə başlanan proses Vətən müharibəsində möhtəşəm Zəfərlə nəticələndi. Bu yol Azərbaycan xalqının iradəsinin, dövlətimizin gücünün və ordumuzun qəhrəmanlığının parlaq təcəssümü kimi tarixə yazıldı.
Bu gün Azərbaycan post-münaqişə mərhələsini uğurla yaşayır. Azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirilir, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı təmin olunur.
Eyni zamanda, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi daha da möhkəmlənmiş, ölkəmiz regionda yeni geosiyasi reallıqlar formalaşdıran əsas gücə çevrilmişdir. Bu reallıqların əsasında isə güclü dövlət, qüdrətli ordu və sarsılmaz milli birlik dayanır.

Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
“Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları” Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü.

• Azərbaycan
• Milli Iradə
• Aprel Döyüşləri
• Hərbi Güc
• Böyük Zəfər