Azpolitika.az saytından əldə olunan məlumata görə, ain.az məlumat yayır.
ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio Ukraynaya nəzərdə tutulan silahların bir hissəsinin Yaxın Şərqə yönəldilə biləcəyini istisna etməyib. Onun bu açıqlaması Vaşinqtonun qlobal təhlükəsizlik gündəliyində prioritetlərin dəyişə biləcəyi ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub.
Martın 27-də Fransada keçirilən G7 ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşündən sonra çıxış edən Rubio bildirib ki, ABŞ öz hərbi resurslarını ilk növbədə milli maraqları əsasında bölüşdürür.
Onun sözlərinə görə, əgər hər hansı silah və ya hərbi resurs ABŞ-nin öz ehtiyacları üçün vacib hesab olunarsa, həmin resurslar başqa istiqamətlərə yönəldilməyə bilər. Bununla belə, o qeyd edib ki, hazırda Ukraynaya ayrılmış silahların yönünün dəyişdirilməsi ilə bağlı konkret qərar qəbul edilməyib.
Bu bəyanat əslində Vaşinqtonun strateji yanaşmasının açıq ifadəsi kimi qiymətləndirilir: ABŞ paralel münaqişələr fonunda resurslarını daha çevik şəkildə yenidən bölüşdürməyə hazırdır.
Müzakirə olunan əsas məsələlərdən biri 2025-ci ildə razılaşdırılmış PURL (Prioritized Ukraine Requirements List) proqramıdır. Bu mexanizmə əsasən, Ukrayna ehtiyac duyduğu silahların siyahısını təqdim edir, Avropa müttəfiqləri isə həmin silahları ABŞ-dan satın alır.
Lakin “Politico”nun məlumatına görə, Vaşinqton artıq müttəfiqlərini xəbərdar edib ki, yaxın aylarda bu çərçivədə silah tədarükü ya ləngiyə, ya da müvəqqəti dayandırıla bilər. Xüsusilə diqqət çəkən məqam hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün vacib olan “Patriot” raketlərinin və digər sursatların çatdırılmasının risk altına düşməsidir.
“The Washington Post”un yazdığına görə, ABŞ Müdafiə Nazirliyi Yaxın Şərqdə mümkün eskalasiya fonunda öz hərbi ehtiyatlarını gücləndirmək məqsədilə silahların bir hissəsinin yenidən bölüşdürülməsi variantını nəzərdən keçirir.
Bu isə o deməkdir ki, ABŞ yalnız Ukrayna ilə bağlı deyil, qlobal miqyasda potensial böhranlara hazırlaşır. Xüsusilə İran ətrafında gərginliyin artması Vaşinqtonu paralel cəbhələrdə resurs balansını yenidən hesablamağa məcbur edir.
Digər tərəfdən, Mark Rutte vəziyyətin dramatik olmadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Ukraynaya kritik əhəmiyyətli hərbi texnika, o cümlədən hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün raketlər ötürülməyə davam edir və ciddi fasilələr qeydə alınmayıb.
Rütte daha əvvəl qeyd etmişdi ki, 2026-cı ildə ABŞ Ukraynaya Avropa və Kanada tərəfindən maliyyələşdirilən təxminən 15 milyard dollar dəyərində silah verəcək. Hazırda isə aylıq tədarükün həcmi təxminən 1 milyard avro civarındadır.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski də ABŞ-ın diqqətinin getdikcə daha çox Yaxın Şərqə yönəldiyini açıq şəkildə etiraf edib. Bu isə Kiyev üçün strateji risk kimi qiymətləndirilir.
Çünki Ukrayna müharibəsinin davam etdiyi bir şəraitdə ABŞ-ın diqqətinin və resurslarının başqa istiqamətə yönəlməsi cəbhədə balansı dəyişə bilər.
Moskva isə ənənəvi mövqeyini qoruyur. Rusiya tərəfi Ukraynaya hər hansı hərbi yardımın münaqişənin gedişinə təsir etməyəcəyini və yalnız onun uzanmasına səbəb olacağını bəyan edir.
Mövcud vəziyyət göstərir ki, ABŞ eyni vaxtda iki böyük geosiyasi böhran - Ukrayna müharibəsi və Yaxın Şərqdə mümkün genişmiqyaslı qarşıdurma arasında balans qurmağa çalışır.
Rubionun açıqlaması isə bu balansın istənilən anda dəyişə biləcəyinə işarədir. Əgər İran ətrafında vəziyyət daha da kəskinləşərsə, Ukrayna istiqamətində hərbi dəstəyin həcmi və tempi ciddi şəkildə yenidən nəzərdən keçirilə bilər.
Bu isə o deməkdir ki, yaxın aylarda Vaşinqtonun prioritetləri təkcə Kiyevdə deyil, bütövlükdə qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni reallıqlar formalaşdıra bilər.
Rasim Əliyev
“AzPolitika.info”
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün ain.az saytını izləyin.
