İran münaqişəsi dördüncü həftəsinə qədəm qoyub. Başlıqdakı sual isə Qərb siyasətini və hərbi strategiyasını formalaşdırır. Cavab müharibənin vaxtından əvvəl dayandırılmasının nə üçün daha ekstremist bir rejim yaradacağını göstərir.
Son bir ayda ABŞ və İsrail İslam Respublikasının ən yüksək vəzifəli şəxslərini, o cümlədən ali lider Əli Xameneini vəzifəsindən kənarlaşdırıblar. Hazırda atasının yerinə rəsmi olaraq ali lider təyin olunmuş Əli Xameneinin oğlu Müctəba da hədəfə alınıb, lakin bildirilir ki, o, çətinliklə sağ qalıb. Bununla belə, Müctəbanın vəzifəyə başladığı vaxtdan bəri ictimaiyyətin diqqətindən tamamilə uzaq qalması bir çoxlarının yeni ali liderin ciddi şəkildə yaralandığı və qərar qəbuletmə prosesindən kənarda qaldığı qənaətinə gəlməsinə səbəb olub.
Əhəmiyyətli itkilərə baxmayaraq, İslam Respublikasını dəstəkləyən üç əsas sütun olan hökumət bürokratiyası, hərbi və kəşfiyyat aparatı arasında yüksək dərəcədə koordinasiya mövcuddur. Bu müstəvidə və Vaşinqtonun rejimdəki "əsl güc vasitəçisi" ilə danışıqlar apardığı barədə məlumatlar fonunda Qərb siyasət dairələri Tehranda yeni bir güclü şəxsin peyda olduğu qənaətinə gəliblər. Bütün diqqət aşkar iddiaçıya - İran parlamentinin spikeri və rejimin ideoloji ordusu olan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) veteranı Məhəmməd Bağır Qalibafa yönəlib.
Lakin İranda açıq-aydın cavab nadir hallarda düzgün olur. Eqoist Qalibaf diqqət mərkəzində olsa da, daha güclü bir fiqur, Xameneinin mütləqiyyətçi tərəfdarı olan yeni İİKK baş komandanı Əhməd Vahidinin səssizcə hərəkət etdiyi düşünülür.
Qalibafdan fərqli olaraq, Vəhidi müharibədən bəri kölgədə qalıb. Bu, səbəbsiz deyil: təhlilimiz göstərir ki, o, rejimin idarəetmə zəncirində əsas halqa kimi fəaliyyət göstərir. Onun sağ qalması karyerasının və rejimin davamlılığı üçün vacibdir. Müharibədən çox əvvəl Əli Xamenei Vahidiyə rejimi daha da hərbiləşdirmək üçün planlar hazırlamağı həvalə etmişdi. Əgər o, bu münaqişəni daha da davam etdirərsə və rejim sağ qalarsa, nəhayət ki, bu vizyonu - daha radikal və ekstremist İslam Respublikası yaradacaq bir dizaynı həyata keçirə biləcək.
Vahidi rejimin ordusu, kəşfiyyatı və bürokratiyası sahəsində misilsiz təcrübəyə və təsirə malikdir. Karyerası 1980-ci illərdə rejimin ən ideoloji cəhətdən sadiq agentlərindən ibarət olan İİKK-nın Kəşfiyyat Bürosunda başlayıb. İİKK-nın kəşfiyyat üzrə müavini kimi, o, Xamenei ilə birlikdə Şimali Koreyaya səfər etmək üçün gizli bir dəstəyə qoşulmaq üçün seçilib - bu səfər raket və nüvə texnologiyası əldə etmək üçün nəzərdə tutulub.
İran-İraq müharibəsi (1980-1988) zamanı Vahidi həmçinin İİKK daxilində qlobal miqyasda islamçı terrorçu qruplar yaratmaq üçün yaradılmış və Xamenei tərəfindən idarə olunan Ramazan Qərargahının ilkin üzvlərindən biri idi.
1989-cu ildə ali rəhbərliyi öz üzərinə götürdükdən sonra Xamenei Qüds Qüvvələrini – İİKK-nın ekstraterritorial terror qolu – yaratdı və Vahidini ilk komandiri təyin etdi. Bu, onun sədaqətinin sübutu idi. Vahidi bu rolda terrorizmi ixrac etmək vizyonunun varisi Qasım Süleymanidən daha qlobal olduğunu nümayiş etdirdi.
Vahidinin komandanlığı altında İİKK 1994-cü ildə Argentinada yəhudi mədəniyyət mərkəzinin bombalanmasını, 1996-cı ildə Səudiyyə Ərəbistanında Xobar Qüllələrinə hücumu təşkil etmiş və Bosniya müharibəsi zamanı Əl-Qaidə üzvləri də daxil olmaqla, İslamçı mücahidləri yetişdirmək üçün gizli şəkildə Avropaya əməliyyatçılar göndərmişdi. Bu tərcümeyi-hal onu 2007-ci ildə İnterpolun axtarış siyahısına daxil edib.
Hökumətin qapıları 2005-ci ildə İİKK ilə əlaqəli Mahmud Əhmədinejad prezidentliyə başlayanda Vahidinin üzünə açıldı. Müdafiə nazirinin müavini və daha sonra müdafiə rəisi vəzifəsində çalışan Vahidi İranın ballistik raketlərinin və nüvə proqramlarının genişləndirilməsinə nəzarətdə mühüm rol oynayıb. Çox güman ki, o, bunu Şimali Koreyalı dostlarının köməyi ilə edib.
O, həmçinin İslam Respublikasının Latın Amerikasında, xüsusən də Venesuelada çirkin izini genişləndirdi. Vahidinin Qüds Qüvvələri və Hizbullahla dərin əlaqələri onu İslam Respublikasının narkotik qaçaqmalçılığında iştirakına rəhbərlik etmək üçün mükəmməl namizəd edərdi - İİKK bu gəlirli biznesi "kafir Qərb cəmiyyətləri"nə uzunmüddətli ziyan vurmaq ideoloji prizmasından əsaslandırırdı.
Hökumətdə Vahidi həm də dövlət bürokratiyasının hərbiləşdirilməsinin arxasında duranlardan biri idi. O, vəzifəsindən sui-istifadə edərək adi dövlət qulluqçularını İİKK-nın filialları ilə əvəz etdi. O, sərt din xadimi İbrahim Rəisinin prezidentliyi dövründə daxili işlər naziri təyin edildikdə bu "təmizlənməni" daha da artırdı.
