Hər il mart ayının 3-ü Ümumdünya Vəhşi Təbiət Günü kimi qeyd olunur. 2026-cı ildə bu əlamətdar gün “Şəfalı və ətirli bitkilər: sağlamlığın, irsin və həyat vasitələrinin qorunması” mövzusunda keçirilir. Qlobal səviyyədə bitkilərin insan sağlamlığı və mədəni ənənələr üçün əhəmiyyətinə, eləcə də yerli icmaların davamlı inkişafına verdiyi töhfəyə diqqət yetirilir, eyni zamanda, yaşayış yerlərinin itirilməsi, iqlim dəyişikliyinin yaratdığı artan təhlükələr vurğulanır.
“İki sahil” xəbər verir ki, 2013-cü il dekabrın 20-də BMT Baş Məclisinin 68-ci sessiyasında bununla bağlı qərar qəbul edilib. Həmin tarix təsadüfi seçilməyib. Məhz 1973-cü il martın 3-də nəsli və kökü kəsilmək üzrə olan vəhşi fauna və yabanı flora növləri ilə beynəlxalq ticarət haqqında Konvensiya (CITES) qəbul olunub.
Bu əlamətdar gün vəhşi təbiətə diqqət yönəltməyə imkan verir, habelə ekoloji fəalların məlumatlılığını artırmağa kömək edir. Bundan başqa, bu gün bizə vəhşi təbiətə qarşı cinayət törədənlər ilə mübarizənin gücləndirilməsinin zəruriliyini xatırladır.
Konvensiya yox olmaq təhlükəsi altında olan vəhşi fauna və flora növləri ilə beynəlxalq ticarət haqqında, eləcə də vəhşi təbiətin mühafizəsi üzrə ən iri sazişlərdən biri sayılır. Onun məqsədi beynəlxalq ticarət zamanı vəhşi heyvanlar və bitkilərin həyatda qalmasına yaranan təhlükənin aradan qaldırılmasıdır.
Hazırda 183 dövlət CITES-in üzvüdür. Konvensiyanın siyahısına düşən vəhşi heyvan və yabanı bitki növləri nəzarətə götürülür. Nəzarətin dərəcəsi isə həmin bitki və heyvanların statusundan asılı olur. Qeyd edək ki, bu gün CITES 35 min fauna və flora növü və onlardan hazırlanmış məmulatlarla beynəlxalq ticarəti tənzimləyir.
Vəhşi təbiətin əvəzolunmaz dəyəri
Dünyanın hər yerində insanlar qidadan yanacağa, dərmana, sığınacağa və geyimə qədər bütün həyat vasitələri üçün vəhşi təbiətə və biomüxtəlifliyə əsaslanan resurslara güvənirlər. Təbiətin və planetimizin təmin etdiyi faydalardan və gözəlliklərdən zövq almağımızı təmin etmək üçün insanlar ekosistemlərin çiçəklənməsini, bitki və heyvan növlərinin gələcək nəsillərin naminə yaşamasını təmin etmək məqsədilə birlikdə çalışırlar. Bu beynəlxalq gün bizə vəhşi təbiətin rolu üzərində düşünməyə və dünyada görülən mühüm qoruma işlərini qeyd etməyə imkan verir.
Ümumdünya Vəhşi Təbiət Günü vəhşi fauna və floranın müxtəlifliyini və gözəlliyini vurğulamaq üçün fürsət yaradır və onların qorunmasının insanlara faydaları barədə məlumatlılığı artırmağa kömək edir. Bu gün, həmçinin ciddi iqtisadi, ekoloji və sosial nəticələrə səbəb olan vəhşi təbiət cinayətlərinə qarşı mübarizənin gücləndirilməsinin vacibliyini xatırladır.
Faktlar və rəqəmlər
Dünya miqyasında dərman və aromatik məqsədlər üçün istifadə edilən bitki növlərinin təxminən 9%-i həddindən artıq yığım, yaşayış mühitinin itirilməsi, iqlim dəyişikliyi və qanunsuz ticarət səbəbindən yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşir.
Hər beş nəfərdən biri qida və gəlir üçün vəhşi bitkilərdən, yosunlardan və göbələklərdən asılıdır.
İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə əhalinin 70-95%-i ilkin səhiyyə xidməti üçün ənənəvi tibbə güvəni
