Xocalı Soyqırımı XX əsrin ən ağrılı səhifəsidir » AzadMedia.az

Nazim Eynallı,
AAYDA 19 N-li Xüsusi Təyinatlı Yol İstismar MMC-nin Direktoru

Azərbaycan xalqının XX əsrdə üzləşdiyi Xocalı faciəsi miqyas və qəddarlıq baxımından yalnız Holokost kimi insanlıq tarixində xüsusi yer tutmuş soyqırımı ilə müqayisə olunur.
Bu faciə təkcə Azərbaycan xalqına deyil, bütün bəşəriyyətə qarşı yönəlmiş ağır cinayət kimi qiymətləndirilir. Mülki şəxslərin – qadınların, uşaqların, qocaların amansızlıqla qətlə yetirilməsi beynəlxalq humanitar hüququn kobud şəkildə pozulması idi.
“Soyqırımı” anlayışının hüquqi mahiyyəti
“Soyqırımı” anlayışının hüquqi tərifi BMT Baş Assambleyası tərəfindən 9 dekabr 1948-ci ildə qəbul edilmiş 260 A (III) saylı qətnamə – “Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və ona görə cəzalar haqqında” Konvensiya ilə müəyyən olunmuşdur.

Azərbaycanda aparılmış rəsmi istintaq nəticəsində Xocalıda mülki əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş hücumların beynəlxalq hüquqa əsasən soyqırımı cinayətinin elementlərini daşıdığı müəyyən edilmişdir.
Bu elementlərə daxildir:
actus reus – öldürmə və ağır fiziki, mənəvi xəsarət yetirmə;
xüsusi mühafizə olunan milli və etnik qrupun hədəf seçilməsi;
həmin qrupun tam və ya qismən məhv edilməsinə yönəlmiş xüsusi niyyətin mövcudluğu.
İstintaq materiallarında qrupun məhv edilməsinə yönəlmiş niyyətin mövcudluğunu təsdiqləyən sübutların olduğu, cinayətin konkret coğrafi məkanda – Xocalıda törədildiyi və nəticələrinin kifayət qədər ağır olduğu göstərilmişdir.
Xocalı soyqırımının beynəlxalq tanınması
Son illər Azərbaycan dövləti Xocalı soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanınması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərir. Bir sıra ölkələrin parlamentləri və beynəlxalq təşkilatlar Xocalı hadisələrinə siyasi-hüquqi qiymət vermişdir.
Bu istiqamətdə aparılan işlər tarixi ədalətin bərpası, günahkarların məsuliyyətə cəlb edilməsi və oxşar faciələrin gələcəkdə təkrarlanmaması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Xocalı soyqırımı Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz qoymuş faciədir. Bu hadisə təkcə bir tarix səhifəsi deyil, həm də beynəlxalq hüququn aliliyinin, insan hüquqlarının və ədalətin təmin olunmasının zəruriliyini xatırladan dərsdir.
Faciə qurbanlarının xatirəsi hər il ehtiramla yad edilir və onların ruhu qarşısında borcumuz – həqiqətləri dünyaya çatdırmaq və tarixi ədalətin bərqərar olmasına nail olmaqdır.