171 kilometrdən çox marafon və ultramarafonlarda iştirak etmək qırmızı qan hüceyrələrinin - oksigen daşıyan qan hüceyrələrinin - sürətlənmiş zədələnməsinə və "qocalmasına" səbəb olur.
HİT.az xəbər verir ki, bu, "Blood Red Cells & Iron" (BRCI) jurnalında dərc olunmuş bir araşdırma ilə nümayiş etdirilib.
Tədqiqatçılar Monblan Ultratrail və müntəzəm marafona qatılan 23 idmançının qan nümunələrini başlanğıcdan əvvəl və finişdən dərhal sonra təhlil ediblər. Molekulyar metodlardan istifadə edərək, alimlər plazmada və qırmızı qan hüceyrələrindəki minlərlə zülal, lipid və metabolitləri qiymətləndiriblər.
Məlum olub ki, uzun qaçışlardan sonra qan hüceyrələri daha az elastik olur.
"Bu vacibdir, çünki qırmızı qan hüceyrələri kiçik kapilyarlardan keçərkən asanlıqla deformasiyaya uğramalıdır. Azaldılmış elastiklik toxumalara oksigen və qida maddələrinin çatdırılmasını poza bilər", deyə tədqiqatçılar izah ediblər.
Alimlər zədələnmənin iki mexanizmini müəyyən ediblər. Birincisi mexaniki: uzun qaçışlar zamanı hüceyrələr daimi təzyiq dalğalanmaları və artan qan dövranı stressi ilə qarşılaşırlar. İkincisi biokimyəvidir: iltihab və oksidləşdirici stress fonunda molekulyar dəyişikliklər qırmızı qan hüceyrələrində toplanır və onların məhvini sürətləndirir. Bu proseslər 40 kilometrdən sonra aşkar edilib və 171 kilometrlik yarış iştirakçılarında daha çox özünü göstərib.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, bədənin bu cür dəyişiklikləri nə qədər tez kompensasiya etdiyi və onların uzunmüddətli nəticələrinin olub-olmadığı hələ də məlum deyil. Lakin məlumatlar göstərir ki, həddindən artıq, uzunmüddətli məşqlər oksigen daşıma sisteminə təsir edən gizli fizioloji xərclərə səbəb ola bilər.
Samir
