Cenevrədə İran-ABŞ danışıqlarından əvvəl Yaxın Şərq son illərin ən böyük hərbi səfərbərliyinə şahid olur. Hərbi ekspertlər Vaşinqtonun "casus canavarı" adlandırdığı nəhəng təyyarənin xüsusiyyətlərini və İranın əks tədbirlərini təsvir ediblər. Təfərrüatlar...
İranın nüvə proqramı ilə bağlı Cenevrədə planlaşdırılan kritik danışıqlardan əvvəl Yaxın Şərq son illərin ən böyük hərbi səfərbərliyinə şahid olur. ABŞ-ın bölgədə görünməmiş hərbi səfərbərliyi göstərir ki, Vaşinqton güc tətbiq etməklə "maksimum təzyiq" siyasətini həyata keçirir, Tehranın isə bu təzyiqə qarşı çoxmərhələli müdafiə və qisas strategiyası hazırladığı bildirilir. Əl-Cəzirəyə danışan hərbi və strateji ekspert, polkovnik Hatəm Kərim əl-Fellahi bölgədəki son inkişafları qiymətləndirərək əməliyyat sahəsinin Aralıq dənizindən Qırmızı dənizə və daha sonra Fars körfəzinə qədər uzandığını bildirib.
Əl-Fellahi ABŞ-ın bölgədəki gücünü təhlil edib. ABŞ təyyarədaşıyan gəmiləri və esmineslərindən əlavə, Bəhreyndəki 5-ci Donanmanın qərargahı tam gücü ilə işləyir. Mart ayının ortalarında bölgəyə yeni bir təyyarədaşıyan gəminin gəlməsi gözlənilir. Əl-Fellahinin sözlərinə görə, 150-dən çox "C-17" və "C-5" tipli hərbi nəqliyyat təyyarəsinin hərəkəti ABŞ-ın strateji eskalasiyaya hazırlaşdığının ən konkret göstəricisidir. Bundan əlavə, hesabata görə, hazırda bölgədə təxminən 40.000 Amerika əsgəri yerləşdirilib.
Ekspertin sözlərinə görə, Tehranın hazırladığı müdafiə planı aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
ABŞ hücumlarının ilk dalğasından dəyən ziyanı minimuma endirmək və müdafiə xətlərini qorumaq.
Çoxsaylı raketlər və dronlardan istifadə edərək ABŞ müdafiə sistemlərini ələ keçirmək.
Bölgədəki "müqavimət oxu"nun elementləri vasitəsilə cəbhənin genişləndirilməsi.
Qlobal neft axınını kəsmək üçün Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarının bağlanması.
Hərbi ekspert Vaşinqtonun "casus canavarı" adlandırdığı nəhəng KC-135 təyyarəsinin imkanları ilə bağlı texniki aspektə toxunaraq, bu təyyarənin hava hücumundan müdafiə sistemlərini poza və elektron müharibə və maneələr vasitəsilə "düşmənin" imkanlarını iflic edə bilən nəhəng bir radara sahib olduğunu və beləliklə, Amerika təyyarələrinin İran hava məkanına daxil olmasına yol açdığını bildirib. Bununla belə, əl-Fellahi İranın bu texnoloji təhdidə hazır olmadığını iddia edib.
Əl-Fellahi bildirib ki, "İrana gələn son Rusiya və Çin yük təyyarələri Tehrana qabaqcıl elektron mübarizə sistemləri çatdırıb. Bu, ABŞ-ın texnoloji üstünlüyünü tarazlaşdıra bilər". Bu arada, Birləşmiş Krallıqda yerləşən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin yanacaq dolduran tankerləri və qırıcı təyyarələri bölgəyə daha da yaxınlaşdırılır. ABŞ rəsmisi bildirib ki, hava hücumundan müdafiə sistemləri Yaxın Şərqə yerləşdirilməyə davam edir. Qeyd olunub ki, regionda xidmət edən bəzi ABŞ qoşunlarının rotasiya çərçivəsində yaxın həftələrdə geri çəkilməsi planlaşdırılan yerləşdirilməsinin müddəti uzadılıb.
Uçuş izləmə məlumatlarına görə, son həftələrdə onlarla hərbi yük təyyarəsi ABŞ-dan İordaniya, Bəhreyn və Səudiyyə Ərəbistanına avadanlıq daşıyıb. Açıq mənbəli hava trafiki rabitə qeydləri göstərir ki, cümə axşamı bir neçə qırıcı təyyarəyə İordaniya hava məkanına daxil olmaq üçün diplomatik icazə verilib. Dünən BBC Verify, peyk və açıq mənbəli görüntülərin təhlili ilə “USS Abraham Lincoln”-un Ərəbistan dənizində üzdüyünü təsdiqləyib. Təhlil göstərir ki, təyyarədaşıyan gəmi Oman sahillərindən təxminən 240 kilometr məsafədə yerləşir.
Bildirilir ki, ABŞ-ın artıq regionda “USS Abraham Lincoln” təyyarədaşıyan zərbə qrupu var, “USS Gerald R. Ford” təyyarədaşıyan zərbə qrupu isə yoldadır. Həmçinin bildirilir ki, F-35 və F-15E qırıcı təyyarələri idarə olunan sursat və hava-yer raketləri ilə təchiz edilə bilər.
Məlumata görə, mümkün hədəflər arasında İran İnqilab Keşikçilərinin qərargahı və nüvə obyektlərindən kənar hərbi infrastrukturun olduğu bildirilir. ABŞ və İsrail arasında birgə əməliyyat da nəzərdən keçirilir, bu, ehtimal ki, ötən yay İsrail ilə İran arasında 12 günlük müharibənin son mərhələlərində İranın nüvə obyektlərini hədəf alan "Gecəyarısı çəkic əməliyyatı"na bənzəyir. Hesabatda həmçinin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin həbs qərarı ilə üzləşən İsrail Baş naziri Netanyahunun İran üçün irəli sürdüyü şərtlərdən də bəhs olunur. Bu tələblərə nüvə imkanlarının tamamilə ləğvi, sentrifuqların çıxarılması və raket mənzilinin 300 kilometrə qədər məhdudlaşdırılması daxildir.
Lakin İran Livan, Suriya və Qəzzadakı mövcud vəziyyətə işarə edərək, bu şərtlərin danışıqlara mane olmaq və ümumi müharibəyə yol açmaq məqsədi daşıdığını iddia edir.
V.VƏLİYEV
P.S. Məqalədə Türkiyə mənbələrinə istinadlar var
