Genişmiqyaslı beynəlxalq tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, 2014-2017-ci illərdə qlobal dəniz istilik dalğası zamanı dünyanın mərcan riflərinin yarısından çoxu əhəmiyyətli dərəcədə ağarmaya məruz qalıb. Riflərin üçdə birindən çoxu isə əhəmiyyətli dərəcədə mərcan ölümü ilə üzləşib.
Hafta.az xəbər verir ki, “Nature Communications” jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələri üçüncü qlobal mərcan ağarma hadisəsi zamanı qlobal ziyanın miqyasını ölçmək üçün ilk cəhd olub.
Layihədə 41 ölkədən 200 alim iştirak edib. Təhlil “Coral Reef Watch” sistemi vasitəsilə əldə edilən dəniz səthinin temperaturu ilə bağlı peyk məlumatları ilə müqayisədə 15 mindən çox rif yoxlamasına əsaslanır.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, tədqiq edilən riflərin 80 faizi orta və ya güclü dərəcədə ağarma, 35 faizi orta və ya daha yüksək dərəcədə mərcan ölümü ilə üzləşib. Dünyanın mərcan riflərinin yarısından çoxu əhəmiyyətli dərəcədə ağarma, təxminən 15 faizi isə ağır dərəcədə mərcan ölümü ilə üzləşib.
Bir sıra bölgələrdə istilik yükü üç il ərzində iki və ya daha çox təkrarlanıb, bu da riflərin bərpa qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Xüsusilə, Avstraliyanın Böyük Sədd Rifində 2014-2017-ci illərdə baş verən hadisələrdən sonra daha üç ağarma epizodu baş verib.
Müəlliflərin qiymətləndirmələrinə görə, mərcan rifləri tərəfindən göstərilən ekosistem xidmətləri - məsələn, balıqçılığın, turizmin dəstəklənməsi, sahilyanının fırtınalardan qorunması və əczaçılıq tədqiqatlarına töhfə verilməsi - ildə təxminən 9,8 trilyon dollara bərabərdir. Lakin riflərin faktiki vəziyyəti əvvəllki ilə müqayisədə pisləşib.
Alimlər vurğulayırlar ki, son 30 ildə planet mərcan riflərinin təxminən 50 faizi itirib. 2023-cü ildən etibarən dördüncü qlobal ağarma hadisəsi inkişaf edir və ilkin məlumatlara görə, bu, daha da miqyaslı ola bilər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, dəyişikliklərin miqyasını obyektiv qiymətləndirmək və uyğunlaşma tədbirləri hazırlamaq üçün peyk texnologiyasından və sahə müşahidələrindən istifadə edərək monitorinqin gücləndirilməsi zəruridir.
