BAKI,TurkicWorld, Orxan Qədirzadə
Cənubi Afrikada aparteid rejiminə qarşı mübarizənin simvolu olan Nelson Mandela 27 illik həbs həyatından sonra azadlığa çıxıb. 11 fevral 1990-cı ildə baş tutan bu tarixi hadisə ölkədə irqi ayrı-seçkiliyin sona çatmasının başlanğıcı hesab olunur.
Peşəcə hüquqşünas olan Mandela 1944-cü ildə Afrikanın ən qədim qara dərili siyasi təşkilatı olan Afrika Milli Konqresinə (ANC) qoşulub. O, uzun illər ağ dərili azlığın üstünlüyünə və irqi seqreqasiyaya əsaslanan aparteid sisteminə qarşı qeyri-zorakı müqavimət üsulları ilə mübarizə aparıb. Lakin 1960-cı ildə Şarpvildə dinc nümayişçilərin qətlə yetirilməsindən sonra Mandela hökumətə qarşı partizan müharibəsi aparmaq üçün ANC-nin hərbi qanadının təşkilində iştirak edib.
1961-ci ildə dövlətə xəyanət ittihamı ilə həbs edilən, lakin sonra bəraət alan Mandela, 1962-ci ildə ölkəni qanunsuz tərk etdiyi üçün yenidən həbs olunub. 1964-cü ildə isə təxribat törətməkdə təqsirli bilinərək ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. O, cəzasının ilk 18 ilini ağır şəraitli Robben-Aylend həbsxanasında keçirib. Orada ağır fiziki işlərə məcbur edilməsinə və məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Mandela öz iradəsini itirməmiş, həbsxana şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün mülki itaətsizlik hərəkatına rəhbərlik etmişdir.
1989-cu ildə Cənubi Afrika Prezidenti vəzifəsinə gələn F.W. de Klerk aparteid sistemini ləğv etməyə başlayıb. O, ANC-yə qoyulan qadağanı götürüb və 1990-cı ilin fevralında Nelson Mandelanın azad olunması barədə əmr verib.
Azadlığa çıxdıqdan sonra Mandela azlıq hökuməti ilə danışıqlara rəhbərlik edərək çoxirqli hökumətin qurulmasına nail olub. Bu xidmətlərinə görə 1993-cü ildə Mandela və de Klerk birgə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülüblər. 1994-cü ildə ölkədə keçirilən ilk azad seçkilərdə Mandela Cənubi Afrikanın prezidenti seçilib. O, 1999-cu ildə siyasətdən təqaüdə çıxsa da, 2013-cü ildə vəfat edənə qədər qlobal sülh və sosial ədalət müdafiəçisi kimi fəaliyyətini davam etdirib.
