Son illərdə süni intellekt və neyroşəbəkələrin sürətli inkişafı ictimaiyyətlə əlaqələr (PR) sahəsində fundamental dəyişikliklərə səbəb olub. Əgər yaxın keçmişdə PR əsasən insan resursuna, şəxsi əlaqələrə və təcrübəyə əsaslanırdısa, bu gün texnologiya kommunikasiya proseslərinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib. Bu transformasiya PR peşəsinin mahiyyətini dəyişdirərək onu daha analitik, ölçülə bilən və strateji istiqamətə yönəldir.
Müasir PR-da neyroşəbəkələrin rolu
Neyroşəbəkələr PR mütəxəssislərinə informasiyanı daha sürətli emal etmək, auditoriyanı daha dəqiq tanımaq və kontenti daha hədəfli şəkildə formalaşdırmaq imkanı verir. ChatGPT, Claude və Gemini kimi mətn əsaslı AI platformaları press-relizlərin, açıqlamaların, sosial media mətnlərinin ilkin variantlarının hazırlanmasında effektiv istifadə olunur. Vizual kommunikasiya sahəsində Midjourney və Runway alətləri kampaniyaların kreativ tərəfini gücləndirir, Suno kimi platformalar isə audio kontentin yaradılmasına yeni imkanlar açır.
Lakin süni intellektin imkanları ilə yanaşı, məhdudiyyətləri də mövcuddur. Neyroşəbəkələr konteksti səhv anlaya, faktiki səhvlər yarada və ya etik risklər doğura bilər. Bu səbəbdən AI alətləri PR mütəxəssisinin yerini tutan deyil, onun işini gücləndirən vasitə kimi dəyərləndirilməlidir.
AI-in agentlik mühitinə inteqrasiyası
PR agentliklərində süni intellektin tətbiqi iş proseslərinin strukturunu köklü şəkildə dəyişir. Avtomatlaşdırılmış iş axınları rutin tapşırıqları minimuma endirərək komandanın diqqətini strategiya və yaradıcılığa yönəldir. AI-assisted kontent istehsalı mətnlərin və vizual materialların hazırlanma müddətini xeyli azaldır, media monitorinq sistemləri isə informasiya risklərini real vaxtda izləməyə imkan verir.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, süni intellektin sistemli tətbiqi nəticəsində bəzi PR proseslərində vaxt itkisi 50–60 faizə qədər azalır. Lakin bu effektivlik yalnız texnologiyanın düzgün inteqrasiyası və komanda üzvlərinin AI savadlılığı ilə mümkündür. Daxili standartların və etik çərçivələrin müəyyən edilməsi bu mərhələdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Klassik PR-dan AI-driven PR-a keçid
Müasir dövrdə PR sahəsində əsas tendensiya klassik modeldən AI-driven yanaşmaya keçiddir. Bu modeldə qərarlar data və analitik göstəricilər əsasında qəbul olunur. Sosial şəbəkələrin inkişafı “hər kəs öz media agentliyidir” anlayışını aktuallaşdırıb. Brendlər birbaşa auditoriya ilə ünsiyyət qura bilir. Bu şəraitdə PR mütəxəssisinin rolu kontent istehsalçısından strateji məsləhətçi və reputasiya menecerinə doğru dəyişir.
Yeni bacarıqlar və gələcəyin PR mütəxəssisi
Neyroşəbəkələrlə işləmək üçün PR mütəxəssisi texniki biliklərə malik olmasa belə, əsas anlayışları bilməlidir. Model, dataset, kontekst pəncərəsi, prompt, temperatur kimi terminlər artıq peşə leksikonunun bir hissəsinə çevrilir. Düzgün sorğu yazmaq — yəni prompt-engineering — AI-dən alınan nəticələrin keyfiyyətini birbaşa müəyyən edir.
AI vasitəsilə hədəf auditoriyanın demoqrafik və psixoqrafik analizi, bazar və rəqib araşdırmaları, trend identifikasiyası daha dərin və sürətli aparılır. Video və audio materialların avtomatik transkribasiyası isə müsahibə və çıxışlardan operativ şəkildə kontent istehsal etməyə imkan verir.
Gələcək proqnozlar: 2026–2030
Yaxın illərdə süni intellekt PR sahəsində daha geniş tətbiq olunacaq. Analitika, media auditləri, kontent adaptasiyası və kampaniya effektivliyinin ölçülməsi tam inteqrasiya olunmuş AI sistemləri üzərindən həyata keçiriləcək. Bununla yanaşı, etik qərarvermə, böhran kommunikasiya strategiyaları və kreativ yanaşma kimi sahələrdə insan faktoru həlledici olaraq qalacaq.
Süni intellekt PR mütəxəssislərini əvəz etməyəcək, lakin bu texnologiyalara adaptasiya olmayan mütəxəssislərin rəqabət qabiliyyəti zəifləyəcək. Gələcəyin PR peşəkarı texnologiyanı anlayan, data ilə işləyən və strateji düşünən mütəxəssis olacaq.
Neyroşəbəkələr PR sahəsində yeni mərhələnin əsasını qoyur. Bu texnologiyalar düzgün istifadə edildikdə kommunikasiya proseslərini sürətləndirir, qərarverməni dəqiqləşdirir və reputasiya risklərini azaldır. Müasir PR mütəxəssisi üçün süni intellekt artıq trend deyil, peşəkar fəaliyyətin ayrılmaz hissəsidir.
Dilara Zamanova
Mərkəzi Gömrük Hospitalının PR üzrə mütəxəssisi
