Azərbaycanda ali təhsil müəssisələri hər il təxminən 1 400 hüquq məzunu hazırlayır. Bu göstəriciyə Polis Akademiyası və digər hüquq-mühafizə orqanlarının ixtisaslaşmış təhsil müəssisələrinin məzunları da daxildir. Buna baxmayaraq, ölkədə hüquqşünas və vəkil çatışmazlığı qalmaqdadır. Bu barədə ədliyyə naziri Fərid Əhmədov LEGİS behüquq forumunda çıxışında bildirib.
Nazirin sözlərinə görə, əhali sayına nisbətdə hüquq məzunlarının sayı oxşar ölkələrlə müqayisədə aşağıdır. Azərbaycanda hər 100 min nəfərə 14 hüquq məzunu düşdüyü halda, Latviyada bu göstərici 44 təşkil edir.
“Bu fərq hüquq sahəsində kəmiyyət baxımından geri qalmağımızı açıq şəkildə göstərir”, – Əhmədov bildirib.
O qeyd edib ki, hazırda Azərbaycanda hər 100 min nəfərə 28 vəkil düşür. Avropa ölkələrində bu göstərici orta hesabla 180-ə yaxındır. Notariusların sayı üzrə də Azərbaycan Avropa göstəricilərindən xeyli geri qalır.
Nazirin sözlərinə görə, hüquq sahəsindəki kadr çatışmazlığı ölkənin ümumi iqtisadi dinamikası ilə uzlaşmır. Son illər ümumi daxili məhsulun, birbaşa xarici investisiyaların və sahibkarlıq subyektlərinin sayının hər il təxminən 5% artdığı, eyni zamanda məhkəmələrdə baxılan mübahisələrin sayında da artım müşahidə edildiyi vurğulanıb.
“İqtisadi və hüquqi aktivlik artır, lakin hüquqşünasların sayı bu artımı qarşılaya bilmir”, – nazir deyib.
Əhmədov problemin həll yollarından biri kimi regionlarda hüquq fakültələrinin yaradılmasını mümkün variant kimi göstərib. Onun sözlərinə görə, hazırda Goranboy və Gədəbəy kimi rayonlarda icra məmuru tapmaqda ciddi çətinliklər yaşanır.
Nazir eyni zamanda hüquqşünas peşəsinin həddindən artıq elitarlaşmasının da risk yaratdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, hüquq fakültələrinə qəbul üçün 600-dən yuxarı keçid balları real kadr ehtiyacları ilə uzlaşmır.
“Bu balla qəbul olunan məzunların böyük hissəsi regionlarda məhkəmə və icra strukturlarında işləməyə maraq göstərmir”, – o qeyd edib.
Nazir vurğulayıb ki, kəmiyyətin artırılması avtomatik olaraq keyfiyyətin yüksəlməsi demək deyil. Tələbə sayının artması dərs yükünü və müəllim ehtiyacını artırır, lakin hazırda bazarda kifayət qədər ixtisaslı hüquq müəllimi yoxdur.
“Biz kəmiyyəti keyfiyyətə çevirə bilmirik. Müəllim heyətində kəskin çatışmazlıq var”, – Əhmədov bildirib.
Onun sözlərinə görə, hüquq təhsilinin məzmunu da yenilənməlidir. Bir çox universitetlərdə tədris proqramları uzun illərdir dəyişməz qalır və bu, müasir hüquqi çağırışlara cavab vermir.
Nazir əlavə edib ki, hüquq təhsilindəki boşluqlar sonradan qanunvericilik, məhkəmə qərarları və norma yaradıcılığı prosesinə birbaşa təsir göstərir. Azərbaycan hüquq sisteminin hibrid xarakter daşıdığını qeyd edən Əhmədov, mülki və inzibati hüququn böyük hissəsinin Alman hüquq modelinə əsaslandığını vurğulayıb.
Bu sahədə gecikmələrin olduğunu etiraf edən nazir bildirib ki, problemin həlli üçün Təhsil Nazirliyi ilə birgə işçi qrup yaradılıb və hüquq təhsilinin məzmunu orta və uzunmüddətli perspektivdə yenilənəcək.
