2025-ci ilin maliyyə göstəriciləri və iqtisadi tendensiyalar narahatlıq doğurur...
Müəllif: Mark Temnitski
Forbes nəşri
Rusiya Maliyyə Nazirliyinin 2025-ci il üzrə federal büdcənin icrası barədə yayımladığı hesabat ölkə iqtisadiyyatında yavaşlamanı təsdiqləyir. Sənədə əsasən, 2025-ci ildə federal büdcə kəsiri ÜDM-in 2,6%-ni təşkil edib, ölkənin neft və qaz satışından gəlirləri isə 8,48 trln rubl (təxminən 111,2 mlrd dollar) səviyyəsinə düşüb ki, bu da 2024-cü ilin göstəricisindən təxminən 24% azdır. Bu rəqəmlər prezident Vladimir Putinin iqtisadiyyatın yavaşlaması ilə bağlı verdiyi açıqlamalarla üst-üstə düşür.
2025-ci ilin dekabrında keçirilən illik mətbuat konfransında Putin iqtisadiyyat, Ukraynada davam edən müharibə, beynəlxalq sanksiyalar, ticarət və biznes sahəsindəki vəziyyətlə bağlı danışıb. O, 2025-ci ilin ÜDM artımının 1% olduğunu və bu yavaşlamanın hökumət, Mərkəzi Bank və rəhbərlik tərəfindən inflyasiyanın idarə olunması məqsədilə məqsədyönlü addım olduğunu bildirib. Putin əlavə edib ki, inflyasiya ilin sonunda 5,7–5,8% səviyyəsinə enəcək.
İqtisadi yavaşlamanı aradan qaldırmaq üçün hökumət ƏDV-nin artırılmasının zəruri olduğunu bildirib. Bununla paralel olaraq, 2026-cı ilin yanvarında istehlak vergisi 20%-dən 22%-ə qaldırılıb və elektronika məhsulları, o cümlədən noutbuk və smartfonlar üzrə yeni vergilər tətbiq olunub. Bu addımlar biznes tərəfindən qiymətlərin artırılması ilə müşayiət olunub: logistika şirkətləri tarifləri 10–20% qaldırıb, ictimai iaşə, fitnes, özəl səhiyyə və təhsil xidmətləri orta hesabla 8–10% bahalaşıb, IT və rəqəmsal xidmətlər isə 5–7% artıb.
Vergi artımı və qiymətlərin yüksəlməsi vətəndaşların narazılığına səbəb olub. Jamestown Foundation-un hesabatına görə, Rusiya əhalisi iqtisadi yavaşlamanın sosial-iqtisadi təsirlərini və vergi artımlarını hiss etməyə başlayıb. Eyni zamanda, ölkə şirkətləri iqtisadi vəziyyətlə bağlı pessimist proqnozlar verirlər.
Dünya Bankının hesabatına əsasən, Rusiya iqtisadiyyatı 2025-ci ildə yalnız 0,9% artıb; 2023 və 2024-cü illərdə ÜDM artımı 4% olmuşdu. Bankın proqnozuna görə, 2026-cı ildə artım yalnız 0,8% olacaq. Hesabatda qeyd olunur ki, “müharibədən təhrif olunmuş iqtisadiyyat, sərt pul-kredit siyasəti, şəxsi kreditlərin azalması və əmək qüvvəsi çatışmazlığı vətəndaş istehsalında durğunluğa səbəb olub”.
Beynəlxalq sanksiyalar da Rusiyanın iqtisadi çətinliklərini artırıb. Atlantic Council-in məlumat bazasına görə, sanksiyalar nəticəsində ölkə onlarla milyard dollar itirib, 1 000-dən çox şirkət fəaliyyətini dayandırıb və Rusiya iqtisadiyyatı əsasən enerji ixracına və müdafiə sənayesinə bağlıdır.
Müharibə həmçinin işçi qüvvəsi və istehsala mənfi təsir göstərib; yüz minlərlə kişilər hərbi xidmətə çağırılıb, qayıdan əsgərlərin bir qismi iş qabiliyyətini itirib. Nəticədə məhsul istehsalı, satış və gəlirlər azalır, iqtisadi artım çətinləşir.
Bütün bu göstəricilər 2026-cı ildə rus vətəndaşlarının çətin maliyyə dövrünə hazırlaşmalı olduğunu göstərir. Prezident Putin iqtisadi yavaşlamanı etiraf edib, iqtisadi inkişaf naziri Maksim Reşetnikov isə ölkənin “resessiyaya daxil olmaq ərəfəsində” olduğunu bildirib.
Poliqon.info
