Suriya lideri Əhməd əş-Şara üç ay ərzində ikinci dəfə Rusiyaya səfər edərək Prezident Vladimir Putinlə görüşüb. Bu yüksək səviyyəli görüşün gündəliyinə Rusiyanın Suriyadakı hərbi mövcudluğunun gələcəyi, ölkənin yenidən qurulması və regional inkişaflar daxildir.
Hafta.az yazır ki, əş-Şaranın ilk səfəri 2025-ci ilin oktyabr ayında baş tutub. Bu dəfə görüşdə iki ölkə arasında son üç ayda münasibətlərin irəliləyişi müzakirə edilib.
Putin hər iki tərəfin ikitərəfli münasibətləri bərpa etmək və iqtisadi əməkdaşlığı "ölü nöqtədən" xilas etmək üçün çox çalışdığını bildirərək, "artım sürəti 4 faizdən çox" qeyd edib. Bəlkə də bu, istədiyimiz qədər iddialı deyil, amma irəliləyiş nəzərə çarpır və biz bu gözəl tendensiyanı mütləq qorumalıyıq" deyib. Rusiya lideri həmçinin Rusiya şirkətlərinin Suriyanın yenidən qurulmasında iştirak etməyə hazır olduğunu vurğulayıb.
Əş-Şara bildirib ki, son bir ildə iki ölkənin nümayəndə heyətləri arasında təxminən 13 qarşılıqlı səfər baş tutub. O, Suriyanın sanksiyalar rejiminin aradan qaldırılmasında "böyük irəliləyiş" əldə etdiyini söyləyib (ABŞ, Aİ, Böyük Britaniya və İsveçrə tərəfindən sanksiyaların ləğvi və BMT Təhlükəsizlik Şurasının Rusiyanın siyahıdan çıxarılmasını nəzərdə tutur).
Səfərdən əvvəl müzakirə mövzularından birinin Suriyadakı Rusiya hərbi obyektlərinin taleyi olacağı gözlənilirdi. Bu kontekstdə Rusiya qoşunlarının Qamışlı hava limanından çıxarılması ilə bağlı son məlumatlar üzə çıxdı. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov qoşunların yerləşdirilməsi məsələlərinin Müdafiə Nazirliyinin səlahiyyətlərinə aid olduğunu bildirərək bu məlumatı şərh etməkdən imtina edib. Rusiyanın Suriyadakı əsas hərbi mövcudluğu Latakiyadakı Hmeymim aviabazasında və Tartusdakı dəniz bazasında cəmləşib. Bu obyektlərin gələcəyi 2017-ci ildə Bəşər Əsəd rejimi ilə imzalanmış 49 illik müqavilələrə əsaslanır və yeni administrasiya ilə münasibətlərdə ən həssas məqamlardan birini təşkil edir.
Görüşdə həmçinin Suriyada Fərat çayının şərqindəki ərazilərin mərkəzi hökumətə inteqrasiyası prosesi müzakirə olunub. Putin bu prosesin sürətləndirilməsi münasibətilə əl-Şaranı təbrik edib və Suriyanın ərazi bütövlüyünün bərpasına dəstəyini təkrarlayıb.
Bu ərazilər uzun müddətdir ABŞ-ın dəstəklədiyi Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) tərəfindən idarə olunurdu. Lakin Donald Trampın yenidən seçilməsi ilə Vaşinqtonun SDQ-yə dəstəyi azalıb. ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barak bildirib ki, SDQ-nin İŞİD-ə qarşı mübarizədə əsas quru qüvvəsi kimi rolu əsasən "tükənib" və Dəməşq hökuməti artıq təhlükəsizlik məsuliyyətlərini öz üzərinə götürə bilər. Bu dəyişiklik SDQ ilə Dəməşq arasında əldə edilən və SDQ-nin ləğvini nəzərdə tutan atəşkəs razılaşmalarının fonunu təşkil edir. Maraqlıdır ki, əş-Şara Moskvaya getməzdən əvvəl Donald Trampla da telefon danışığı aparıb. Bu, Suriya məsələsində həm Vaşinqton, həm də Moskva ilə dialoq kanallarının açıq qaldığını göstərir.
Nəticə olaraq, əş-Şaranın Moskvaya ikinci səfəri Əsəddən sonrakı dövrdə Rusiya-Suriya münasibətlərinin yeni parametrlərini müəyyən etmək baxımından olduqca vacibdir. Tərəflər hərbi əməkdaşlıq (bazalar, silahlanma), eləcə də iqtisadi yenidənqurma və regional sabitlik üzrə ortaq yol xəritəsi hazırlamağa çalışırlar. ABŞ-ın regiondakı rolunun dəyişməsi Moskvanın manevr imkanlarını genişləndirsə də, mərkəzi hökumətin Suriya daxilində nəzarətini möhkəmləndirmə prosesi davam edir.
