Qlobal səhiyyə mütəxəssisləri yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının həm daha tez-tez, həm də daha dağıdıcı olduğu barədə xəbərdarlıq ediblər. Dünya Bankı və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən 2018-ci ildə yaradılmış Qlobal Hazırlıq Monitorinq Şurasının yeni hesabatına görə, yayılma riski hazırlıq investisiyalarını üstələyir.
Hafta.az yazır ki, hesabatda iqlim dəyişikliyi və silahlı münaqişələrin xəstəliklərin yayılma ehtimalını artırdığı, geosiyasi bölünmələrin və kommersiya maraqlarının isə birgə səyləri zəiflətdiyi bildirilir.
Xəbərdarlıq Konqo Demokratik Respublikası və Uqandada səhiyyə qruplarının Ebola epidemiyasının qarşısını almaq üçün mübarizə apardığı bir vaxtda gəlir. Konqo Demokratik Respublikasında ən azı 87 Ebola ölümündən sonra beynəlxalq ictimai səhiyyə fövqəladə vəziyyəti elan edilib.
Eyni zamanda, kruiz gəmisində hantavirus epidemiyası da qlobal narahatlıq doğurub. ÜST-ün baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus hər iki epidemiyanı "problemli dünyamızdakı son böhranlar" adlandırıb.
“Reuters”ə danışan ÜST-ün Konqo Demokratik Respublikasındakı nümayəndəsi Anne Ancia, paytaxt Kinşasadakı qoruyucu avadanlıq ehtiyatlarının Ebola ilə mübarizə çərçivəsində tükəndiyini söyləyib. ÜST Keniyadakı anbarından əlavə ləvazimat gətirmək üçün yük təyyarəsi hazırlayır.
Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsi və Sərhədsiz Həkimlər də epidemiyaya cavab verən qruplar arasındadır. ÜST-ün cümə günü virusla bağlı mövcud məlumatları və peyvənd, test və dərman inkişafı üçün prioritetləri qiymətləndirmək üçün təcili elmi məsləhətləşmə iclası keçirməsi gözlənilir.
Corctaun Universitetinin Qlobal Səhiyyə Siyasəti Mərkəzinin direktoru, professor Metyu Kavanagh, yardımların azaldılmasının dünyanın təhlükəli bir patogenə qarşı gecikmiş reaksiyasında rol oynamış ola biləcəyini söyləyib.
Kavanaghın sözlərinə görə, səhv Ebola ştammını hədəf alan ilkin testlər yalançı mənfi nəticələrə səbəb olub. Həyəcan siqnalı verilənə qədər virus artıq əsas nəqliyyat yolları boyunca yayılaraq sərhədləri keçmişdi.
Hesabatda mRNA kimi yeni peyvənd platformalarının görünməmiş sürətlə inkişaf etdiyi və pandemiyaya hazırlıq üçün milyardlarla dolların yatırıldığı etiraf edilir. Lakin buna baxmayaraq, dünya peyvəndlərə, testlərə və müalicələrə bərabər giriş baxımından geriləyir.
Son pandemiyalarda peyvəndlərin Afrikadakı təsirlənmiş ölkələrə çatması təxminən iki il çəkib. Bu müddət hətta Covid-19 peyvəndlərinin paylanmasındakı 17 aylıq gecikmədən də uzun idi.
Qlobal Hazırlıq Monitorinq Şurası pandemiyaların təkcə səhiyyə sistemlərinə deyil, həm də cəmiyyətlərin dövlətə, elmə və qurumlara olan etibarına zərər verdiyini vurğulayıb. Siyasiləşdirilmiş reaksiyalar və elmi qurumlara edilən hücumlar böhranlar bitdikdən sonra da təsirini davam etdirir.
Şuraya görə, bu, cəmiyyətləri növbəti fövqəladə vəziyyətə daha həssas edir. Xorvatiyanın keçmiş prezidenti və Qlobal Hazırlıq Monitorinq Şurasının həmsədri Kolinda Qrabar-Kitaroviç dünyanın həll yolları olmadan olmadığını söyləyib. Lakin, etibar və bərabərlik olmadan bu həll yolları ehtiyacı olan insanlara çata bilməz.
Ölkələr bu həftə Cenevrədə keçirilən Ümumdünya Səhiyyə Assambleyasından əvvəl pandemiya müqaviləsinin yekunlaşdırılması hədəfinə çata bilmədilər. Fikir ayrılıqlarının mərkəzində ölkələrin öz ərazilərində ortaya çıxan patogenlər haqqında məlumat paylaşması müqabilində testlərə, peyvəndlərə və müalicələrə çıxış təminatı dayanırıb.
Qlobal Hazırlıq Monitorinq Şurası liderləri daimi və müstəqil pandemiya risk monitorinq mexanizmi yaratmağa, pandemiya müqaviləsini yekunlaşdırmağa və epidemiyalara sürətli reaksiya üçün maliyyələşdirmə təmin etməyə çağırıb. Şuranın həmsədri və Botsvana keçmiş səhiyyə naziri Coy Fumafi xəbərdarlıq edib: "Əgər etibar və əməkdaşlıq çökməyə davam edərsə, növbəti pandemiya gələndə hər bir ölkə daha həssas olacaq".
