ain.az, Lent az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.
2026-cı ildə ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin keçmiş Kuba prezidenti Raul Kastroya qarşı cinayət ittihamı hazırlaması dünya mediasında böyük rezonans doğurdu.
Lent.az xəbər verir ki, CNN, Reuters, AP, The Guardian və digər beynəlxalq media qurumlarının məlumatına görə, Vaşinqton Raul Kastronu 1996-cı ildə baş vermiş və dörd nəfərin ölümü ilə nəticələnən təyyarə insidentinə görə məsul sayır. ABŞ tərəfi hesab edir ki, Kuba hərbi qüvvələri humanitar missiya həyata keçirən mülki təyyarələri qəsdən vurub və həmin əməliyyatın arxasında Raul Kastro dayanıb.
Raul Kastro Kubada 1959-cu il inqilabından sonra hakimiyyətə gələn Fidel Kastronun qardaşıdır. Uzun illər müdafiə naziri, daha sonra isə Kuba prezidenti olub. O, Kuba ordusunun əsas rəhbərlərindən biri hesab olunurdu və ölkənin təhlükəsizlik sisteminə nəzarət edirdi. ABŞ-də formalaşan ittihamların mərkəzində də məhz onun hərbi qərarları dayanır.
1996-cı ildə nə baş vermişdi?
Əsas məsələ “Brothers to the Rescue” (“Hermanos al Rescate”) adlı təşkilatla bağlıdır. Bu təşkilat ABŞ-də yaşayan kubalı mühacirlər tərəfindən yaradılmışdı və məqsədi dəniz yolu ilə Kubadan qaçmağa çalışan insanları xilas etmək idi. Qrup humanitar fəaliyyət göstərdiyini bildirirdi. 1996-cı ilin 24 fevralında təşkilata məxsus iki kiçik təyyarə Kuba qırıcıları tərəfindən vuruldu. Hadisə nəticəsində dörd nəfər öldü. ABŞ və bir sıra beynəlxalq qurumlar bildirirdi ki, təyyarələr beynəlxalq hava məkanında vurulub. Kuba isə onların öz hava sərhədini pozduğunu iddia edirdi. ABŞ prokurorları hesab edir ki, həmin vaxt Kuba müdafiə naziri olan Raul Kastro əməliyyata razılıq verib və hücumun həyata keçirilməsində əsas rol oynayıb. 2026-cı ildə açılan işdə ona qarşı qətl, ABŞ vətəndaşlarının öldürülməsi üçün sui-qəsd, mülki təyyarənin məhv edilməsi kimi ittihamlar irəli sürülüb.
ABŞ niyə bu işi 30 il sonra yenidən gündəmə gətirdi?
Bu sual ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. CNN və Reuters yazır ki, Donald Tramp administrasiyası son illərdə Kubaya qarşı təzyiqləri artırıb. Vaşinqton hesab edir ki, Kuba hakimiyyəti insan haqlarını pozur və avtoritar idarəçilikdən əl çəkmir. Raul Kastroya qarşı ittiham həm hüquqi, həm də siyasi addım kimi qiymətləndirilir. ABŞ-da yaşayan kubalı mühacirlər uzun illərdir ki, 1996-cı il hadisəsinə görə məsul şəxslərin cəzalandırılmasını tələb edirdi. Xüsusilə Mayamidə yaşayan kubalı icma üçün bu məsələ simvolik əhəmiyyət daşıyır. The Guardian yazır ki, ittihamın elan olunması təsadüfi tarixə salınmayıb. ABŞ bunu Kuba mühacirləri üçün rəmzi gün hesab olunan 20 may tarixində açıqlayıb.
Raul Kastro başqa hansı ittihamlarla üzləşir?
Raul Kastroya qarşı ittihamlar təkcə 1996-cı il hadisəsi ilə məhdudlaşmır. İnsan hüquqları təşkilatları onu uzun illərdir siyasi repressiyalarda iştirak etməkdə günahlandırır. Human Rights Watch-un hesabatlarında Kuba hakimiyyətinin müxalifləri həbs etməsi, jurnalistlərə təzyiq göstərməsi, sərbəst toplaşma və söz azadlığını məhdudlaşdırması kimi ittihamlar yer alır. 2019-cu ildə ABŞ Dövlət Departamenti Raul Kastroya qarşı ayrıca sanksiyalar tətbiq etmişdi. Vaşinqton onu “kobud insan hüquqları pozuntularında” iştirak etməkdə günahlandırırdı. Bəzi Kuba mühacir təşkilatları isə Raul Kastronu onillərlə davam edən repressiya sisteminin əsas simalarından biri adlandırır. CiberCuba və digər anti-Kastro mənbələrində onun minlərlə insanın ölümü və həbsində məsuliyyət daşıdığı iddia olunur.
Kuba tərəfi ittihamlara necə cavab verir?
Kuba hakimiyyəti bütün ittihamları rədd edir. Prezident Migel Dias-Kanel bildirib ki, ABŞ siyasi motivlərlə Kuba rəhbərliyinə təzyiq göstərir. Havana hesab edir ki, 1996-cı ildə vurulan təyyarələr Kuba hava məkanını pozmuşdu və ölkə özünü müdafiə edib. Kubada hakim dairələr Raul Kastronu “inqilab qəhrəmanı” və ölkənin suverenliyini qoruyan lider kimi təqdim edirlər. ABŞ-də isə o, kommunist sistemin sərt simvollarından biri sayılır.
Raul Kastro həqiqətən məhkəmə qarşısına çıxa bilərmi?
Ekspertlərin çoxu bunun çətin olduğunu düşünür. Raul Kastro hazırda 90 yaşdan yuxarıdır və Kubada yaşayır. ABŞ ilə Kuba arasında ekstradisiya münasibətləri faktiki olaraq işləmir. Buna görə də onun yaxın vaxtda ABŞ məhkəməsinə çıxarılması real görünmür. Buna baxmayaraq, ABŞ üçün ittihamın özü siyasi mesaj hesab olunur. Vaşinqton bununla göstərmək istəyir ki, ABŞ vətəndaşlarının ölümünə səbəb olan hadisələr zaman keçsə belə unudulmayacaq.
Raul Kastronun əsas “cinayəti” nə hesab olunur?
Bütün ittihamlar arasında ən əsas məsələ 1996-cı ildə “Brothers to the Rescue” təyyarələrinin vurulmasıdır. ABŞ hüquq-mühafizə orqanları Raul Kastronu həmin əməliyyata göstəriş verməkdə və dörd nəfərin ölümünə görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edir. Lakin onun ətrafında formalaşan mübahisələr təkcə bu hadisə ilə məhdudlaşmır. Raul Kastro həm də siyasi repressiyalar, insan hüquqları pozuntuları, müxalifətin susdurulması, sərt təhlükəsizlik siyasəti ilə əlaqələndirilir.
Raul Kastro bir tərəfdə Kuba inqilabının əsas simalarından biri, digər tərəfdə isə repressiv sistemin əsas memarlarından biri kimi qiymətləndirilir. ABŞ-də açılan son cinayət işi isə onillərlə davam edən bu siyasi və hüquqi mübahisəni yenidən beynəlxalq gündəmə çıxarıb.
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
