İran, ümumiyyətlə düşünüləndən daha geniş nüvə potensialına sahib ola bilər. Heç kim Tehranın amerikalıları bu şəkildə üstələyə biləcəyini gözləmirdi. Lakin güc balansını kəskin şəkildə dəyişdirə biləcək bir amil aşkar edilib”.
Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə “Saut əl-İraq" nəşri yazıb.
Nəşrin yazdığına görə, beynəlxalq ictimaiyyət və kəşfiyyat orqanları diqqətini "bombaya doğru addım"ın uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi ilə müəyyən edildiyi Nətənz və Fordodakı sentrifuqlara yönəldiblər. “Çoxları Buşehr reaktorunu sırf mülki enerji qurğusu hesab etsə də, işlənmiş yanacaq çubuqlarının başına nə gələcəyi ilə bağlı suallar qalır. Dünyanın diqqətinin real riskə yönəlməsi və potensial təhlükənin reaktorun tullantılarında olması mümkündür.”, - nəşr qeyd edib.
Nəşr Buşehrdə yüngül su reaktorları işləmə zamanı əlavə məhsul kimi plutonium istehsal etdiyini iddia edib.
“Mülki reaktorlarda istehsal olunan plutonium hərbi məqsədlər üçün də istifadə edilə bilər. Bu, sadəcə bir fərziyyə deyil, bir sıra aparıcı mütəxəssislər tərəfindən qəbul edilən elmi və texniki bir faktdır.
1990-cı illərdə ABŞ Energetika Nazirliyi keyfiyyətindən asılı olmayaraq bütün növ reaktor dərəcəli plutoniumun nüvə silahı hazırlamaq üçün uyğun olduğu qənaətinə gəlib.
Buşehr reaktorunun 15 illik fəaliyyəti ərzində təxminən 210 ton sərf olunmuş nüvə yanacağı yığdığı təxmin edilir.
Bu ehtiyatın təxminən 2000-2100 kiloqram plutonium ehtiva etdiyi təxmin edilir. Lakin, tək bir nüvə başlığı yaratmaq üçün adətən təxminən 10 kiloqram plutonium tələb olunur. Sadə bir hesablama göstərir ki, bu nəhəng ehtiyat nəzəri olaraq 200-dən çox nüvə bombası yaratmaq üçün kifayətdir. Bu rəqəm təkcə regional güc balansı ilə bağlı təsəvvürləri dəyişdirmir, həm də uranla bağlı ənənəvi "qırmızı xətlər"in effektivliyini şübhə altına alır.
Plutoniumun təhlükəsi ondadır ki, onun izlərini uranın izlərindən daha çox aşkar etmək çətindir.
Uranın zənginləşdirilməsi üçün peyklər tərəfindən asanlıqla aşkar edilə bilən minlərlə sentrifuqaya malik böyük qurğular tələb olunsa da, plutoniumun təkrar emalı isə fərqlidir.
Plutonium üçün kiçik müəssisələrdə həyata keçirilə bilər - bunlar kənardan aşkarlanması çətin olan təhlükəsiz və möhkəmləndirilmiş laboratoriyalardır. Bu da onların gizli fəaliyyətlərinə imkan yaradır”, - nəşr yazıb.
Nəşr onu da yazıb ki, İran ərazisində tonlarla işlənmiş yanacağın toplanması və onun Rusiyaya ixracı ilə bağlı müqavilələrin ləğvi Tehranın daha gizli və uzunmüddətli "ikinci nüvə variantı"na sahib ola biləcəyi deməkdir.
Mürtəza
