Kale kələm və yaxud buruq kələm II Dünya müharibəsi zamanı yaponlar üçün aclıqdan xilas yolu olub. Lakin Avropada o, yalnız son onillikdə populyarlaşıb və artıq sağlamlıq üçün böyük faydalarına görə superqida hesab olunur.
Hit.az xəbər verir ki, bu barədə "pysznosci.pl" yazır.
Kale kəıəm nədir?
Kale kələmin ən qədim növlərindən biridir və təkamül prosesində baş (koçan) formalaşdırmayıb. Əvəzində onun ətli yarpaqları var və rəngi tünd yaşıldan tünd bənövşəyiyə qədər dəyişir. Botaniki baxımdan o, adi ağ və ya qırmızı kələmdən daha çox vəhşi əcdadlarına yaxındır ki, bu da onun yüksək davamlılığını izah edir – hətta -15 dərəcə Selsi şaxtaya da davam gətirir.
Kale yaponları necə xilas edib?
II Dünya müharibəsi zamanı Yaponiya ciddi ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşmişdi. Problemin həlli üçün doktor Niro Endo kalenin yaşıl yarpaqlarından hazırlanan "aodziru" adlı şirəni yaradıb ki, mülki əhalini yüksək dozada vitamin və minerallarla təmin edib.
Nəticədə digər tərəvəzlərin çürüdüyü və ya donduğu şəraitdə belə böyüyən kale yapon ailələri arasında vitamin çatışmazlığı və sinqa xəstəliyi ilə mübarizədə əsas vasitəyə çevrildi. Bu günə qədər "aodziru" Yaponiyada sağlamlıq və uzunömürlülük rəmzi sayılır.
Niyə bu qədər faydalıdır?
Kale kəıəm xərçəngə qarşı xüsusiyyətlərə malik güclü antioksidant ehtiva edir. Onun aktivləşməsi üçün yarpaqları bişirmədən 40 dəqiqə əvvəl xırdalamaq tövsiyə olunur. Bundan əlavə, o, süddən daha çox kalsium, həmçinin gündəlik tələbatın 700 faizini ödəyən miqdarda K vitamini ehtiva edir. Tərkibində həmçinin dəmir var ki, bu da bitki əsaslı qidalananlar üçün xüsusilə vacibdir.
Necə hazırlanır?
Kələm kale ədviyyəli, yüngül qozlu və torpaqvari dada malikdir.
Çiy şəkildə hazırlanarkən sellüloz liflərini mexaniki olaraq parçalamaq lazımdır. Xırdalandıqdan sonra zeytun yağı və duz ilə ovuşdurulduqda yarpaqlar daha tünd rəng alır, yumşalır və şirinləşir.
Ən populyar qəlyanaltılardan biri kələm kale çipsləridir. 150 dərəcə Selsidə 10–12 dəqiqə bişirildikdə yarpaqlar xırtıldayan və zərif olur, yüksək kalorili qəlyanaltıları əvəz edir.
Bununla yanaşı, kale şaxtadan sonra daha dadlı olur. Aşağı temperatur nişastanın sadə şəkərlərə parçalanmasına səbəb olur və acılığı aradan qaldırır. Təzə kələm alındıqda onu bir gecəlik dondurmaq məsləhətdir.
Samir
