Çində Yanszı çayı yaxınlığında aşkar edilən fosil alimləri təkcə süngərlərin mənşəyini deyil, həm də ən qədim heyvan həyatının izlərinin axtarışı üsullarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edib...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Daily Galaxy nəşri yazır.
Uzun illər ərzində alimlər arasında ziddiyyət mövcud idi: molekulyar “saat” üsulu süngərlərin təxminən 700 milyon il əvvəl yarandığını göstərsə də, aydın fosil sübutları yalnız 540 milyon il əvvələ aid idi. Bu isə 160 milyon illik boşluq yaradırdı.
İndi isə bu boşluq qismən doldurulub. Geobioloq Şuhay Syaonun rəhbərlik etdiyi komanda Kembric Universiteti və Nankin Geologiya və Paleontologiya İnstitutu ilə birgə təxminən 550 milyon illik süngər fosilini təsvir edib. Bu tapıntı məhz həmin “itkin” dövrə təsadüf edir.
Alimin sözlərinə görə, o, bu fosili ilk dəfə təxminən beş il əvvəl həmkarının göndərdiyi bir fotoşəkildə görüb. "Mən əvvəllər buna bənzər heç nə görməmişdim və dərhal anladım ki, bu, yeni bir şeydir", deyə Syao bildirib.
Sonrakı araşdırmalar zamanı fosilin dəniz assidiyaları, anemonlar və ya mərcanlara aid olmadığı müəyyən edilib. Nəticədə ən maraqlı ehtimal – qədim dəniz süngəri versiyası ön plana çıxıb. Nature jurnalında dərc olunan tədqiqatda qeyd olunur ki, fosilin səthi müntəzəm, qutuvari strukturlar şəbəkəsi ilə örtülüb və bu strukturlar daha kiçik təkrarlanan hissələrə bölünür.
Tədqiqatçı Syaopen Van bildirib ki, bu xüsusi quruluş fosilin “şüşə süngərlər” adlanan növə yaxın olduğunu göstərir.
Alimləri təəccübləndirən məqamlardan biri də ölçü olub. Kembric Universitetinin əməkdaşı Aleks Lyu qeyd edib ki, erkən süngərlərin çox kiçik olması gözlənilsə də, yeni fosilin uzunluğu təxminən 38 santimetrdir və mürəkkəb konusvari quruluşa malikdir. Bu isə əvvəlki təsəvvürlərə ziddir.
2019-cu ildə aparılan əvvəlki araşdırmalar göstərib ki, süngərlərin skelet elementləri zaman keçdikcə daha çox minerallaşıb. Daha qədim dövrlərə getdikcə isə onların daha çox üzvi və az minerallı olduğu üzə çıxıb.
Syaonun sözlərinə görə, ilk süngərlər tamamilə yumşaq bədənli və mineral skeletsiz ola bilərdi. Bu isə onların yalnız çox nadir şəraitdə fosilləşə bilməsi deməkdir.
Belə nadir hallardan biri də dəniz karbonat süxurlarında qorunan fosillərdir. Yeni tapıntı da məhz belə istisna hallardan biridir və erkən heyvan həyatına “pəncərə” açır.
Araşdırmaya görə, əgər ilk heyvanlar yumşaq bədənli olubsa, o zaman erkən həyatın böyük hissəsi heç bir iz qoymadan yoxa çıxmış ola bilər.
Bu isə alimlərin diqqətini daha nadir geoloji mühitlərə yönəldir – yəni belə kövrək orqanizmlərin qoruna bildiyi xüsusi şəraitlərə.
"Bu kəşf göstərir ki, ilk süngərlər düşündüyümüz kimi olmaya bilərdi. Onların axtarışında yanaşmamızı genişləndirməliyik", deyə Syao vurğulayıb.
Beləliklə, 160 milyon illik "boşluq" əslində boş olmayıb – sadəcə həmin dövrdə yaşamış canlılar iz buraxmaq üçün həddən artıq kövrək olub.
Poliqon.info
