ain.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumat verir.
“Prezidenti Volodimir Zelenskinin Dəməşqə son səfəri Ukraynanın Yaxın Şərqdə fəal şəkildə yeni strateji ox formalaşdırdığını sübut edir”.
Bu sözləri Globalinfo.az-a politoloq Əlimusa İbrahimov deyib.
Politoloq bildirib ki, səfər zamanı Suriyanın yeni rəhbərliyi ilə hərbi əməkdaşlıq və ərzaq təhlükəsizliyi sahəsində razılaşmalar əldə olunub:
“Bu diplomatik təkan, həmçinin Körfəzdəki ərəb dövlətləri ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsini də əhatə edir və Rusiyanın təsiri fonunda bölgənin geosiyasi mənzərəsində əhəmiyyətli dəyişikliklərə işarədir.
2026-cı il aprelin 6-da Prezident Volodimir Zelenski Dəməşq şəhərinə, Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra Suriyaya ilk rəsmi səfərini həyata keçirdi. Onu hava limanında Suriyanın xarici işlər naziri Əsəd Şeybani qarşıladı və Prezident Əhməd Əl Şara ilə yüksək səviyyəli görüş keçirildi. Görüşdə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın iştirakı Ankaranın bölgədə əsas vasitəçi rolunu bir daha vurğuladı”.
Politoloqun sözlərinə görə, Zelenskinin bir gün əvvəl Türkiyədə olması, son dövrlərdə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Qətərə etdiyi səfərləri əhatə edən daha geniş diplomatik turun kulminasiya nöqtəsi idi:
“Bu isə yeni ittifaqlar qurmaq məqsədilə koordinasiyalı strategiyanın həyata keçirildiyini göstərir.
Dəməşqdə keçirilən görüş zamanı liderlər ikitərəfli münasibətləri dərinləşdirmək məqsədilə bir neçə konkret addım barədə razılığa gəldilər:
— Hərbi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq: Danışıqların əsas nəticələrindən biri təhlükəsizlik əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi oldu. Bu, hərbi və təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı təcrübə mübadiləsini də əhatə edir. Prezident Zelenski Suriyanın Rusiyanın təcavüzünə qarşı göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edib. Bu bəyanat Əsəd rejiminin Moskva ilə uzunmüddətli sıx əlaqələri fonunda xüsusilə diqqət çəkir.
— Ərzaq təhlükəsizliyi üzrə tərəfdaşlıq: Yeni münasibətlərin əsas sütunlarından biri ərzaq təhlükəsizliyidir. Prezident Zelenski Ukraynanın “etibarlı ərzaq təchizatçısı” rolunu vurğulayıb. Bu yanaşma Kiyevin bu ilin əvvəlində “Ukraynadan taxıl” humanitar proqramı çərçivəsində Suriyaya 500 ton buğda unu göndərməsinə əsaslanır və Rusiyanın Suriyanın əsas taxıl tədarükçüsü kimi ənənəvi roluna birbaşa alternativ yaradır.
— Diplomatik əlaqələrin bərpası: Səfər, 2025-ci ilin sentyabrında iki ölkə arasında 2022-ci ildə kəsilmiş diplomatik münasibətlərin bərpası ilə bağlı əldə olunmuş razılaşmanın davamıdır. Tərəflər yaxın gələcəkdə Kiyev və Dəməşqdə səfirliklərini yenidən açmaq barədə razılığa gəliblər”.
Əlimusa İbrahimov
Ə.İbrahimov bildirib ki, Ukrayna–Suriya münasibətlərinin istiləşməsi Rusiyanın bölgədəki nüfuzunun zəiflədiyi bir dövrə təsadüf edir:
“Rusiyanın əsas müttəfiqi olan Əsəd rejiminin süqutu Moskvanın iki əsas hərbi obyektini — Xmeymim aviabazasını və Tartus dəniz bazasını qeyri-müəyyən vəziyyətdə qoyub. Suriyanın yeni rəhbərliyinin bu bazaları ordu təlim mərkəzlərinə çevirmək niyyətində olması xüsusi diqqət çəkir.
Rejim dəyişikliyindən sonra Rusiya hərbi fəaliyyətləri ilə bağlı artan məhdudiyyətlərlə üzləşib və müxtəlif mövqelərdən şəxsi heyətini və texnikasını mərhələli şəkildə çıxarmağa məcbur olub. Analitiklər bu texnikanın bir hissəsinin Afrikaya yönləndirildiyini bildirirlər. Bu geri çəkilmə Kremlin Aralıq dənizindəki strateji mövqelərinə ciddi zərbə kimi qiymətləndirilir.
Suriya ilə münasibətlərin inkişafı Ukraynanın Yaxın Şərqdə daha iddialı xarici siyasət kursunun tərkib hissəsidir. Zelenski Dəməşq səfərindən əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərlə 10 illik təhlükəsizlik sazişləri imzalayıb, BƏƏ ilə isə oxşar razılaşmanın detalları yekunlaşdırılıb. Bu sazişlər Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları və raket hücumlarına qarşı mübarizədə əldə etdiyi təcrübənin bölüşülməsinə yönəlib və İran ilə ABŞ–İsrail qarşıdurması fonunda Körfəz ölkələri üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır”.
Politoloq qeyd edib ki, Ukrayna təsir dairəsini Şimali Afrikaya da genişləndirir:
“Məlumatlara görə, Ukrayna hərbi kontingenti Tripoli hökumətinin razılığı ilə Liviyada ən azı üç hərbi bazada yerləşdirilib. Bu addım, Aralıq dənizində Rusiyanın “kölgə donanması”na qarşı fəaliyyət də daxil olmaqla, Moskvanın maraqlarına birbaşa təzyiq elementi kimi qiymətləndirilir.
Prezident Zelenskinin Yaxın Şərqdə həyata keçirdiyi aktiv diplomatik kurs dönüş nöqtəsi ola bilər. Ukrayna hərbi təcrübə, ərzaq təhlükəsizliyi və suverenliyə qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanan tərəfdaşlıq modeli təqdim edərək, Rusiyanın təsirinin zəiflədiyi bir bölgədə özünü mühüm təhlükəsizlik tərəfdaşı kimi mövqeləndirir. Bu çoxşaxəli strategiya yalnız Moskvanın qlobal təsirinə qarşı çıxmır, həm də Ukraynanın uzunmüddətli təhlükəsizliyi və iqtisadi dirçəlişi üçün vacib olan yeni ittifaqlar şəbəkəsinin formalaşmasına xidmət edir”.
Turan Rzayev
Globalinfo.az
Hadisənin gedişatını izləmək üçün ain.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
