Bizimyol portalından əldə olunan məlumata əsasən, ain.az xəbər verir.
Göyərçinlər dünyanın ən çox tanınan və saxlanılan qanadlı canlılarından biridir. Göyərçinlərin ən diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri, naviqasiya qabiliyyətləridir. Xüsusilə daşıyıcı göyərçinlər minlərlə kilometr uzaqlıqdan yuvalarına qayıda bilirlər.
Göyərçinlərin beyin quruluşu olduqca unikaldır. Buna görə də, onlar maqnit dəyişikliklərinə çox həssasdırlar. Mavi göyərçinlər istisna olmaqla, təmizqanlı göyərçinlərin rənglərindən asılı olmayaraq ağ dimdikləri var. Cinslərinə görə ya qıvrımlı, ya da qıvrımsız olaraq fərqlənirlər.
Göyərçinlərin ən fərqli fiziki xüsusiyyətlərindən biri, lələk rəngidir. Hər rəng fərqli bir duyğunu təmsil edir. Ağ göyərçin saflığı və sülhü simvolizə etsə də, fərqli rəng variasiyaları bizdə özünəməxsus hisslər oyadır. Növ daxilində fərqli quruluşa və xüsusiyyətlərə malik növlərə rast gəlmək mümkündür. Xüsusilə, lələkli ayaqlı göyərçinlər özünəməxsus lələkləri ilə diqqəti cəlb edir və çox estetik görünüşə malikdirlər.
Göyərçinlər toxum, dənli bitkilər və kiçik həşəratlarla qidalanırlar. Göyərçinlərin vətəni Avropa, Şimali Afrika və Qərbi Asiyadır. Əhliləşdirildikdən sonra onlar bütün dünyaya yayılırlar. Hətta təbii yaşayış yerlərində yaşayan vəhşi növlər belə insanlara qarşı çox ehtiyatlı deyillər. Onlar olduqca itaətkar və sosial şəxsiyyətlərə malikdirlər.
Şəhər mühitində göyərçinlər sadəcə dekorasiya deyil, onlar ekosistemin aktiv oyunçularıdır. Lakin bu oyunun həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri var. Göyərçinlər şəhər ekosistemində skavencer (leşyeyən/tullantı yeyən) rolunu oynayırlar. İnsanların yerə atdığı çörək qırıntıları, "fast-food" qalıqları və digər üzvi tullantıları sürətlə təmizləyirlər. Əgər göyərçinlər bu tullantıları yeməsəydi, şəhər küçələrində daha təhlükəli olan siçovul və tarakan populyasiyası kəskin artardı. Onlar qida zəncirində rəqabət yaradaraq gəmiricilərin çoxalmasını dolayı yolla məhdudlaşdırırlar.
Göyərçinlərin ən böyük mənfi tərəfi onların bioloji tullantılarıdır. Belə ki, göyərçin peyinində yüksək konsentrasiyada sidik turşusu (pH 3.0 - 4.5) var. Bu turşu xüsusilə əhəngdaşı, mərmər və qumdaşından tikilmiş tarixi binaların səthini kimyəvi reaksiyaya girərək parçalayır. Dünyanın bir çox paytaxtlarında (məsələn, Roma, Paris, İstanbul) tarixi abidələrin təmizlənməsi və bərpası üçün hər il milyonlarla dollar xərclənir.
Göyərçinlərin xəstəlik yayma potensialı tez-tez şişirdilsə də, elmi tərəfi unudulmamalıdır. Göyərçinlər adətən şəhər sakinləri üçün ciddi sağlamlıq təhlükəsi yaratmır. Onların yuvalarında və qurumuş peyinlərində bəzi göbələk və bakteriya sporları ola bilər, məsələn Cryptococcosis, lakin bu risk əsasən göyərçinlərlə yaxın təmasda olan insanlar və ya onların yuvalarını təmizləyən işçilər üçün keçərlidir. Normal şəhər şəraitində sadə müşahidə və məkanla təmas riskini azaltmaq kifayət edir.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
