“Middle East Eye”yə danışan mənbələrə görə, ötən həftə Ər-Riyadda keçirilən xarici işlər nazirlərinin görüşündə Türkiyə və Pakistan İranı pisləyən diplomatik bəyanatda sərt dildən istifadəyə qarşı çıxıblar.
Hafta.az yazır ki, görüşlə tanış olan Qərb rəsmisi bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanı, xüsusən də İranı sərt şəkildə pisləmək üçün təzyiq göstərib. Qeyd olunub ki, İran ABŞ-İsrail müharibəsinə cavab olaraq Səudiyyə Ərəbistanına yüzlərlə raket və pilotsuz təyyarə hücumu həyata keçirib.
Qərb rəsmisi bildirib ki, "Raketlər onların üzərindən uçmağa başlayana qədər Türkiyə və Pakistan İranı pisləməyə əmin deyildilər". Bu açıqlama Ər-Riyadda görüşlər davam edərkən baş verən hücumlara istinadən edilib.
Bildirilib ki, Türkiyə İranın Ər-Riyada raket və pilotsuz təyyarə hücumlarından sonra bəyanatdakı ifadəni dəstəkləyib. Bildirilib ki, xarici işlər naziri Hakan Fidan iranlı həmkarı Abbas Arakçiyə diplomatik həllər axtarılarkən Tehranın heç olmasa hücumlarını dayandırmalı olduğunu çatdırıb.
Mənbələrə görə, ölkələr arasında fikir ayrılığı ciddi diplomatik böhran demək deyil, lakin bu, ABŞ-İsrail müharibəsinin ölkələrə müxtəlif yollarla təsir etdiyini və mövqelərin milli təhlükəsizlik prioritetlərinə uyğun olaraq dəyişdiyini göstərir.
Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistanın müharibədən əvvəl üçtərəfli təhlükəsizlik müqaviləsi üzərində danışıqlar apardığı və buna görə də fərqli yanaşmaların diqqətəlayiq olduğu vurğulanıb.
Görüşlə tanış olan başqa bir mənbə bildirib ki, əgər Türkiyə və Pakistan iştirak etməsəydi, Ər-Riyad bəyannaməsində İrana qarşı daha sərt ifadələr ola bilərdi.
Yekun bəyannamədə İranın hücumlarının "heç bir halda haqlı sayıla bilməyəcəyi" və ölkələrin özünümüdafiə hüququnun təsdiqləndiyi bildirilir.
Bəyanata görə, iştirakçılar İranı dərhal hücumlarını dayandırmağa, beynəlxalq hüquqa və mehriban qonşuluq prinsiplərinə riayət etməyə çağırıblar. Mətndə ABŞ və İsrailə oxşar çağırış yer almayıb.
Lakin İsrail bəyannamənin son abzaslarında "Livana qarşı təcavüzü və bölgədəki ekspansionist siyasəti"nə görə tənqid olunub.
Mənbələr Türkiyənin İsraili pisləyən bəyanatların bəyanata daxil edilməsində fəal rol oynadığını bildiriblər.
Ər-Riyad bəyanatının hazırlanmasından sonra Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan və Misirin ortaq təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etmək üçün ayrıca görüş keçirdiyi bildirilib.
Lakin, müharibənin ortasında Səudiyyə Ərəbistanının getdikcə ABŞ ilə uzunmüddətli təhlükəsizlik münasibətlərinə üz tutduğu qiymətləndirilir.
“Middle East Eye”ın əvvəlki hesabatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı Taifdəki Kral Fəhd Hava Bazasını ABŞ-a açmaqla İrana qarşı əməliyyatı dolayı yolla dəstəkləməyə yaxınlaşıb.
Digər tərəfdən, ötən il Səudiyyə Ərəbistanı ilə Pakistan arasında imzalanan qarşılıqlı müdafiə müqaviləsinin ABŞ xaricində təhlükəsizlik əməkdaşlığını artırmağı hədəflədiyi bildirilir. Həmçinin Türkiyənin daha sonra bu müqaviləni genişləndirmək üçün danışıqlara qoşulduğu da bildirilib.
Ekspertlərin fikrincə, İranla müharibə ölkələrin fərqli təhlükəsizlik prioritetlərini daha da ön plana çıxarıb.
Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-ın hücumlarına qarşı çıxsa da, İranın Hörmüz boğazı üzərində nəzarəti ələ keçirməsindən və enerji obyektlərini hədəf almasından narahatdır.
Türkiyə, NATO üzvü olmasına baxmayaraq, Hörmüz boğazını milli təhlükəsizliyinin fundamental elementi hesab etmir.
İranın raket və pilotsuz təyyarə hücumları davam etdikcə, Pakistanla müdafiə müqaviləsi Səudiyyə Ərəbistanı ictimaiyyətində yenidən gündəmə gəlib. Bəzi şərhçilər bu müqavilənin Səudiyyə Ərəbistanını Pakistanın nüvə çətiri altına aldığını irəli sürüblər.
ABŞ rəsmisi Pakistanın bu iddialardan narahat olduğunu və məsələni Səudiyyə Ərəbistanı ilə müzakirə etdiyini bildirib.
İranla quru sərhədi olan Pakistan hücumların hədəf alınmadığı azsaylı qonşu ölkələrdən biri kimi diqqət çəkir. Bundan əlavə, ölkə İrandan sonra dünyanın ikinci ən böyük şiə əhalisinə ev sahibliyi edir.
Pakistanın İrana qarşı yumşaq dili onu ABŞ ilə İran arasında potensial vasitəçi kimi təqdim edir. Pakistan prezidenti Şahbaz Şərif sosial media paylaşımında bildirib ki, "Əgər ABŞ və İran razılığa gələrsə, Pakistan davam edən münaqişənin hərtərəfli həlli üçün mənalı və nəticəyə yönəlmiş danışıqlara ev sahibliyi etməyə hazırdır və şərəf duyur". Bu paylaşımı ABŞ prezidenti Donald Tramp da paylaşıb.
