Qiymət sıçrayışı və sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması fonunda Rusiya neft tədarükünü sürətləndirir...
Bloomberg Agentliyi
Rusiya neft qiymətlərinin kəskin artması və sanksiya məhdudiyyətlərinin müvəqqəti yumşaldılması fonunda dünya bazarlarına neft göndərişlərini sürətləndirib. Bloomberg qeyd edir ki, Moskva Hörmüz boğazının faktiki bağlanmasından və ABŞ-nin 12 mart tarixinədək yüklənmiş Rusiya neftinin alıcılar tərəfindən sanksiya riski olmadan alınmasına imkan verən müvəqqəti icazə tətbiq etməsindən sonra yaranmış vəziyyətdən maksimum yararlanmağa çalışır.
İki amilin, qlobal neft qiymətlərinin artması və ABŞ-nin sanksiya rejimində istisnanın genişləndirilməsi, birləşməsi Rusiya üçün əlverişli bazar şəraiti yaradıb. Bloomberg-in fikrincə, məhz bu ikili effekt Rusiya ixracatçılarına gəlirləri kəskin artırmağa və tanker yüklənməsini sürətləndirməyə imkan verib.
Rusiya neftinin rekord qiymətləri
Alışların aktivləşməsi əsas bazarlara, xüsusilə Hindistana göndərilən Rusiya neftinin qiymətlərinin artmasına səbəb olub. Bloomberg-in məlumatına görə, Hindistan emalçılarına çatdırılan Rusiya ixrac qarışığının qiyməti rekord səviyyəyə yüksəlib.
Bu isə öz növbəsində Rusiya büdcəsinin gəlirlərini artırıb. Qiymətlərin və ixrac həcmlərinin eyni vaxtda artması Ukraynadakı münaqişənin başlanmasından bəri həftəlik gəlirlərin ən böyük sıçrayışını təmin edib.
Tədarüklərin artmasına əlavə təkan verən amillərdən biri də Qara dənizdə yerləşən Novorossiysk şəhərindəki Şesxaris neft terminalının fəaliyyətinin bərpası olub. Bu terminalda yükləmələr martın 1-dən 2-nə keçən gecə Ukrayna pilotsuz uçuş aparatlarının hücumundan sonra dayandırılmışdı. İşin bərpasından sonra ixrac axınları kəskin şəkildə artıb.
Dəniz yolu ilə neft tədarükündə kəskin artım
Bloomberg-in tanker izləmə məlumatlarına görə, martın 15-dək olan dörd həftə ərzində Rusiya neftinin dəniz yolu ilə ixracı orta hesabla gündə təxminən 3,44 milyon barel təşkil edib. Bu, əvvəlki həftə ilə müqayisədə gündəlik təxminən 90 min barel çoxdur, lakin hələ də Milad bayramları öncəsi səviyyədən təxminən 400 min barel aşağıdır.
Xüsusilə bir həftə ərzində artım daha nəzərəçarpan olub. Martın 15-dək olan dövrdə 37 tanker 27,79 milyon barel neft daşıyıb. Əvvəlki həftə bu göstərici 27 gəmi ilə 20,18 milyon barel idi.
Gündəlik orta göstəricilərə çevrildikdə, ixrac 3,97 milyon barelədək yüksəlib ki, bu da əvvəlki həftə ilə müqayisədə təxminən 1,1 milyon barel çoxdur və son üç ayın ən yüksək səviyyəsidir.
Sanksiyalarda fasilə və marşrut dəyişiklikləri
Ticarətin canlanmasında Hindistan neft emalı şirkətləri üçün sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması mühüm rol oynayıb. Bloomberg-in qeyd etdiyi kimi, bu qərar bəzi tankerlərin marşrutlarını dəyişib.
Malakka boğazı vasitəsilə hərəkət edən bəzi gəmilər geri dönərək Hindistan limanlarına yönəlib. Qırmızı dənizdən çıxan digər tankerlər isə birbaşa Hindistanın qərb sahillərində yerləşən emal zavodlarına istiqamət alıb.
Bu dəyişikliklər son aylarda yaranmış Rusiya nefti ilə yüklənmiş tankerlərin toplanmasını tədricən azaltmağa kömək edir. Dekabrın ortalarından etibarən son təyinat nöqtəsi göstərilməyən tankerlərdəki neft həcmi təxminən 140 milyon barel səviyyəsində qalıb ki, bu da avqustun sonu ilə müqayisədə təxminən 60 milyon barel çoxdur.
İxrac gəlirlərinin artımı
Tədarük həcmlərinin və qiymətlərin artması fonunda ixrac olunan neftin ümumi dəyəri də kəskin şəkildə yüksəlib.
Bloomberg-in qiymətləndirməsinə görə, martın 15-dək olan dörd həftə ərzində Rusiya ixracının orta həftəlik dəyəri təxminən 1,38 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici əvvəlki həftə təxminən 1,16 milyard dollar idi. Bu, oktyabrdan bəri ən yüksək səviyyədir.
Rusiya neftinin əsas markası olan Urals qiymətləri də nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Argus Media-nın məlumatına görə, Baltik limanlarından ixrac olunan Urals neftinin qiyməti təxminən 51,96 dollar/barel, Qara dənizdən olan tədarüklər isə təxminən 50,32 dollar/barel səviyyəsinə yüksəlib.
Sakit okean limanlarından ixrac edilən ESPO markalı neftin qiyməti daha da yüksək olub və 64,41 dollar/barelə çatıb. Hindistana göndərilən neftin orta qiyməti isə təxminən 70,23 dollar/barel səviyyəsinə yüksəlib.
Nəticədə, bir həftə ərzində Rusiyanın ixrac gəlirləri təxminən 2,07 milyard dollara çataraq əvvəlki həftə ilə müqayisədə təxminən 890 milyon dollar artıb.
Əsas tədarük istiqamətləri
Rusiya neftinin əsas ixrac istiqaməti olaraq Asiya qalır. Bloomberg-in məlumatına görə, son təyinatı göstərilməyən yüklər də daxil olmaqla Asiya ölkələrinə ümumi tədarük gündə təxminən 3,17 milyon barel təşkil edib.
Bununla belə, bəzi tankerlər hələ də son marşrut nöqtəsini açıqlamır. Gəmilər daha çox aralıq məntəqələri — məsələn, Süveyş kanalı və ya Port-Sudan — göstərir, son təyinat isə Hind okeanında müəyyənləşir.
İzləmə məlumatlarına əsasən, Çinə tədarüklər gündə orta hesabla təxminən 960 min barel, Hindistana isə təxminən 480 min barel təşkil edib. Lakin analitiklər qeyd edir ki, bəzi tankerlər yolda marşrut dəyişdiyi üçün bu rəqəmlər dəqiqləşdirilə bilər.
Xüsusi marşrutlar və qeyri-şəffaf tədarüklər
Ayrı bir istiqamət kimi Suriya qalır. Son dörd həftə ərzində bu ölkəyə tədarüklər gündə təxminən 90 min barel təşkil edib.
Bloomberg-in fikrincə, bu axınları qiymətləndirmək çətindir, çünki Suriyanın Baniyas limanına gedən tankerlər çox vaxt Krit adası yaxınlığını keçdikdən sonra avtomatik izləmə sistemlərini söndürür. Bu səbəbdən faktiki həcmlər yalnız gəmilər limana çatdıqdan sonra peyk görüntüləri vasitəsilə müəyyən edilir.
Son həftənin sonunda Baniyas sahillərində iki Rusiya tankerinin olduğu peyk məlumatları ilə təsdiqlənib.
Poliqon.info
