Bakı. Trend:
Azərbaycan “yaşıl” iqtisadiyyatın inkişafı üçün, o cümlədən,bərpa olunan enerji, dayanıqlı nəqliyyat və dövri iqtisadiyyatmodelləri sahəsindəki imkanlar sayəsində böyük potensialamalikdir.
Bunu Trend-əBMT-nin Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) Avropa Regional Ofisinindirektoru Arnold Kraylhuber bildirib.
“Azərbaycan daha geniş Cənubi Qafqaz və Xəzər dənizi regionundamühüm rol oynayır. Həqiqətən də, ölkənin iqtisadi artımını əsasənkarbohidrogenlər təmin edib, lakin Azərbaycan iqtisadiyyatınışaxələndirməyi planlaşdırır. Bərpa olunan enerji, nəqliyyatinfrastrukturu və rəqəmsallaşdırmaya yatırımlar onun Avropa vəAsiya arasında əlaqələndirici mövqeyini daha da gücləndirə bilər,həmçinin uzunmüddətli inkişaf hədəflərinə dəstək verərək iqtisadi,sosial və ekoloji faydalar gətirə bilər”, – deyə o bildirib.
Arnold Kraylhuber qeyd edib ki, Azərbaycanda bir neçə sektorböyük potensiala malikdir. “Bərpa olunan enerji xüsusilə günəş vəkülək enerjisi kimi əhəmiyyətli resurslara görə seçilir, xüsusən dəXəzər sahili bölgələrində. ‘Yaşıl’ nəqliyyat və logistikayainvestisiyalar, dayanıqlı limanların və dəmiryollarının inkişafıaşağı karbonlu ticarətə töhfə verə bilər”, – deyə o əlavə edib.
O vurğulayıb ki, ümumilikdə dövri iqtisadiyyat modellərinintəşviqi üçün potensial mövcuddur; bu modellər tullantıların həcminiazalda və onların idarə olunmasını təkmilləşdirə bilər, məsələn,təkrar emal sistemlərinin inkişafı, plastik istifadəsininazaldılması və istehsalçıların geniş məsuliyyət mexanizmlərinintətbiqi vasitəsilə.
“İqlim davamlı kənd təsərrüfatı, torpaqların bərpası və səmərəlisuvarma dayanıqlı kənd təsərrüfatı və torpaq idarəçiliyi metodlarıarasında yer alır; bu, torpaq deqradasiya və səhralaşmanınqarşısını almağa kömək edə bilər. Bundan əlavə, ekosistemlərinbərpası və təbiət yönümlü həllər sahil zolaqlarının və su-bataqlıqərazilərin qorunmasını, meşə landşaftlarının bərpasını təmin edə,iqlim dəyişikliklərinə adaptasiyanı dəstəkləyə və daşqın vəquraqlıq risklərini azalda bilər.
UNEP, BMT-nin Azərbaycandakı komanda üzvü olaraq , digər BMTstrukturları və hökumətlə sıx əməkdaşlıq edir.
Bu kontekstdə UNEP ekosistemlərin qorunması, iqlim dayanıqlığı“yaşıl” iqtisadi artım və ədalətli keçid sahəsində strateji milliprioritetlərin təşviqinə dəstək göstərəcək,” - deyə ArnoldKraylhuber əlavə edib.
O vurğulayıb ki, bu vəzifələrin həyata keçirilməsi üçün 2030-cuilə qədər UNEP Azərbaycanı milli siyasətin və institusionalpotensialın gücləndirilməsi, əsas sektorlar üzrə iqlim və ətrafmühit risklərinə hazırlıq, cavab və davamlılığın artırılmasısahəsində dəstəkləməyə hazırdır.
“Belə tədbirlər ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsisistemlərinin və strateji ekoloji qiymətləndirməningücləndirilməsini, həmçinin sənaye emissiyalarının beynəlxalqstandartlara uyğun monitorinqi və hesabatlılığıntəkmilləşdirilməsini əhatə edir”.
Bu, öz növbəsində, daha təmiz istehsal texnologiyalarınıntəşviqinə, enerji səmərəliliyinin artırılmasına və xüsusilə emalsənayelərində su resurslarının məsuliyyətlə idarə olunmasına köməkedəcək. Çirklənməyə nəzarət və kimyəvi maddələrin idarə olunması, ocümlədən təhlükəli tullantıların izlənməsi də mühüm əhəmiyyətdaşıyır.
Bundan əlavə, özəl sektorun iştirakı şirkətlərin ekolojiməlumatların açıqlanmasını, ESG (ekoloji, sosial və korporatividarəetmə) təcrübələrinin inkişafını, həmçinin karbonqiymətləndirmə mexanizmlərindən və ya daxili karbon uçotundanistifadəni əhatə edə bilər. Bu səylər həm tənzimləyicilərin, həm dəsənaye nümayəndələrinin peşəkarlığının artırılması ilə müşayiətolunmalıdır", – deyə A. Kraylhuber bildirib.
O qeyd edib ki, Azərbaycan başqa ölkələr kimi öz resursları,ehtiyacları və gələcəyə baxışına əsaslanaraq dayanıqlı inkişafyolunu seçməlidir.
"Azərbaycanın COP29 iqlim konfransının təşkilatçısı kimiirsindən yararlanaraq, bu yol bərpa olunan enerji mənbələrininsürətlə tətbiqini təşviq edən siyasət və özəl sektorlatərəfdaşlıqlar vasitəsilə həyata keçirilə, həmçinin iqlimməqsədləri milli inkişaf strategiyalarına inteqrasiya olunabilər.
Həmçinin, “yaşıl” maliyyələşmə alətləri, məsələn, “yaşıl”istiqrazlar, qarışıq maliyyələşmə və iqlim fondlarınıngenişləndirilməsi, eləcə də emissiyalar, ekosistemlərin vəziyyətivə çirklənmə üzrə məlumat sistemlərinin inkişafı nəzərdən keçiriləbilər.
Bundan əlavə, təmiz texnologiyalar sahəsində innovasiyaların vəkiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi, habelə dairəviiqtisadiyyat həlləri üçün dövlət-özəl tərəfdaşlıqların inkişafı“yaşıl” artıma töhfə verə bilər", – deyə A. Kraylhuber əlavəedib.
Onun sözlərinə görə, UNEP həmçinin Xəzər dənizinin ekolojimühitinin qorunmasına dair Tehran Konvensiyası çərçivəsindəXəzəryanı dövlətləri dəstəkləyir və buna görə də ümumi ekosistemlərüzrə regional əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsinə çağırır.
"Nəhayət, Azərbaycan əhalisinin inklüziv “yaşıl” artımdan,qorunan ekosistemlərdən və iqlim dayanıqlığından daha çoxfaydalanması üçün milli siyasətin dayanıqlı inkişafın uzunmüddətliməqsədləri və Azərbaycanın, o cümlədən Paris Sazişi çərçivəsindəmüəyyənləşdirdiyi milli töhfələri və digər çoxtərəfli ekolojisazişlərdə iştirak etdiyi ekoloji vəzifələr ilə uyğun olmasıvacibdir", – deyə A. Kraylhuber yekunlaşdırıb.
