Əziz Ələkbərli,
Milli Məclisin deputatı,
Qərbi Azərbaycan İcması
İdarə Heyətinin üzvü

12 mart 2026-cı ildə öz işinə başlayan XIII Qlobal Bakı Forumu müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin ən kritik dönəmlərindən birinə təsadüf edir. Dünyanın geosiyasi mənzərəsinin sürətlə dəyişdiyi, ənənəvi təhlükəsizlik mexanizmlərinin sınağa çəkildiyi bir vaxtda Bakı "Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması" mövzusu ilə qlobal dialoqun episentrinə çevrilib. Bu forum sadəcə intellektual müzakirə məkanı deyil, həm də Azərbaycanın formalaşdırdığı yeni regional reallıqların dünyaya təqdim olunduğu strateji tribunadır. Cənab Prezident İlham Əliyevin forumun açılışındakı dərin məzmunlu və proqram xarakterli çıxışı Azərbaycanın xarici siyasətindəki iqtisadi realizm və strateji uzaqgörənliyin növbəti nümayişi oldu. Dövlət başçısı sübut etdi ki, Azərbaycan təkcə hərbi qələbə qazanan tərəf deyil, həm də regionun iqtisadi intibahını və qlobal enerji təhlükəsizliyini layihələndirən əsas memardır.

Sülhün üstünlüklərini hər addımda nümayiş etdirən Azərbaycan artıq konkret iqtisadi və humanitar addımlarla bu yolun nə qədər xeyirli olduğunu dünyaya göstərir. Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən malların daşınmasına qoyulmuş bütün məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb, hətta qonşu ölkə üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən neft məhsullarının ixracına başlanılıb. Bu addım Azərbaycanın sadəcə müvəqqəti və ya uzunmüddətli deyil, məhz əbədi sülhə sadiq olduğunun ən bariz sübutudur. İkinci Qarabağ Müharibəsi və antiterror əməliyyatları zamanı ölkəmizə qarşı ittihamlar irəli sürənlər indi öz uzaqgörənliklərinin çatışmadığını və ya qərəzli olduqlarını bir daha aydın görürlər. Çünki Azərbaycanın atdığı hər bir addım beynəlxalq hüquqa tam uyğun idi; biz gücdən istifadə edərək ədalətli sülhə nail olduq və bu gün bütün dünyaya sübut edirik ki, sülhdən daha yaxşı heç nə yoxdur. Haqlı olduğuna tam əmin olan bir dövlət üçün qarşıdakı əngəlləri aşmaq və milli maraqlarını qətiyyətlə qorumaq, bu gün müharibə aparan digər tərəflər üçün də mühüm bir təcrübə və əvəzsiz örnəkdir.

Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında toxunduğu digər strateji istiqamət enerji təhlükəsizliyinin müasir dünyadakı həlledici rolu ilə bağlı oldu. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, bu gün enerji təhlükəsizliyi ölkələrin milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz bir hissəsinə çevrilib və əvvəllər heç vaxt olmadığı qədər böyük önəm daşıyır. Azərbaycan bu sahədə təkcə bir istehsalçı deyil, həm də qlobal bazarda sabitliyi təmin edən məsuliyyətli bir tərəfdaşdır. Cənab Prezident neft və qaz qiymətlərinin kəskin yüksəlişinin həm istehlakçılar, həm də istehsalçılar üçün yaratdığı riskləri dərindən təhlil edərək bildirdi ki, tarazlaşdırılmamış qiymətlər uzunmüddətli perspektivdə heç kəsə fayda gətirmir. Çünki neft ixrac edən ölkələrin suveren fondları qlobal maliyyə bazarları ilə sıx bağlıdır və birjalardakı dalğalanmalar yüksək neft qiymətlərindən əldə olunan qazancı üstələyən itkilərə səbəb ola bilər. Məhz buna görə də Azərbaycan OPEC+ formatının fəal və məsuliyyətli üzvü kimi hər zaman proqnozlaşdırıla bilən qiymətlərin və ortaq həll yollarının tərəfdarı kimi çıxış edir.

Ölkəmizin enerji diplomatiyasının uğurları konkret rəqəmlərdə də özünü parlaq şəkildə büruzə verir. Cənab İlham Əliyev qürurla diqqətə çatdırdı ki, cəmi bir il əvvəl Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı on iki olduğu halda, bu gün bu göstərici on altıya yüksəlib. Bu gün Azərbaycan boru kəmərləri vasitəsilə təbii qaz ixrac edən ölkələrin coğrafi əhatə dairəsinə görə dünyada birinci yerdə qərarlaşıb. Bu, sadəcə bir statistika deyil, Azərbaycanın beynəlxalq bazarda etibarlı təminatçı statusunun təsdiqidir. Ölkəmiz neft, qaz, neft-kimya məhsulları və elektrik enerjisinin istehsalı və ixracı ilə məşğul olan tammiqyaslı enerji mərkəzi kimi öz ixrac coğrafiyasını genişləndirməkdə davam edir və bu, bir çox ölkənin enerji təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən mühüm amildir.

Enerji dəhlizləri ilə yanaşı, nəqliyyat və bağlılıq məsələləri də cənab Prezidentin çıxışının ana xəttini təşkil etdi. Müasir münaqişələrin ənənəvi nəqliyyat marşrutlarını sıradan çıxardığı bir dövrdə Azərbaycan qabaqcıl infrastruktur layihələri ilə dünya iqtisadiyyatına nəfəs verir. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan qazıntı yanacağı satışından əldə etdiyi gəlirləri uzaqgörənliklə logistika infrastrukturuna yönəldib və bu gün ölkəmiz Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizləri üzrə əvəzolunmaz tərəfdaşa çevrilib. Biz həm Orta Dəhlizdə, həm də Şimal-Qərb dəhlizində eyni vaxtda fəal iştirak edən və böyük investisiyalar yatıran yeganə ölkəyik ki, ərazimizdə bu istiqamətlər üzrə bütün tikinti layihələri tam şəkildə başa çatdırılmışdır.

Bu genişmiqyaslı bağlılıq strategiyasının ən həyəcanverici və yeni mərhələsi isə Ermənistanla sülhün əldə edilməsindən sonra yaranan fürsətlərdir. Cənab Prezident bildirdi ki, hazırda Orta Dəhlizin Ermənistan ərazisindən keçəcək yeni istiqaməti üzərində işlər sürətləndirilir. Bu layihə Ermənistanın müstəqil tarixində ilk dəfə tranzit ölkəsi olmasına şərait yaradacaq və Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə davamlı nəqliyyat, enerji, optik kabel və elektrik xətləri vasitəsilə birləşdirəcək. Bu yeni dəhliz təkcə bizim üçün deyil, bütün bölgə və iştirakçı ölkələr üçün qarşılıqlı uduşlu bir vəziyyət yaradaraq, gələcək əməkdaşlığın möhkəm təməlini qoyur. Beləliklə, Azərbaycan öz addımları ilə sübut edir ki, sülh və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq regionun simasını tamamilə dəyişməyə qadirdir.

Cənab Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı bu tarixi çıxışı Azərbaycanın həm hərb meydanında, həm də iqtisadi-diplomatik masada qazandığı sarsılmaz mövqeyinin rəsmi bəyanıdır. Dövlət başçısının təqdim etdiyi strategiya sadəcə Azərbaycanın inkişafına deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının təhlükəsizliyinə və iqtisadi rifahına xidmət edir. Bu çıxış sübut etdi ki, Azərbaycan sülhü təkcə istəyən deyil, onu quran və iqtisadi zəncirlərlə möhkəmləndirən bir gücdür. Cənab Prezidentin uzaqgörən siyasəti sayəsində Bakı artıq sadəcə paytaxt deyil, yeni və ədalətli dünya nizamının, dayanıqlı sülhün və qlobal əməkdaşlığın sarsılmaz mərkəzidir. Bu yol nəinki Azərbaycanı, həm də bütün regionu "qarşılıqlı uduşlu" gələcəyə aparan yeganə və alternativsiz yoldur.