Orqanizmdə istifadə olunan oksigenin təxminən 20%-i beyin tərəfindən sərf olunur. Buna görə də beyinə gedən qan axınının azalması (tibbdə serebral qan dövranının zəifləməsi) müxtəlif nevroloji və ümumi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Beyinə kifayət qədər qan getmədikdə hüceyrələr oksigen və qida maddələri çatışmazlığı yaşayır.
Bu vəziyyət qısa müddətli olarsa keçici simptomlar yarada bilər, uzun müddət davam etdikdə isə daha ciddi xəstəliklərə gətirib çıxara bilər.
Medicina.az Beyinə qan az getməsinin əsas səbəblərini təqdim edir.
1. Ateroskleroz (damarların daralması)
Ən geniş yayılmış səbəblərdən biri damar divarlarında xolesterin və yağ yığılmasıdır. Bu proses nəticəsində damarlar daralır və beyinə gedən qan axını azalır.
Ateroskleroz xüsusilə:
yüksək xolesterin
şəkərli diabet
siqaret
artıq çəki
olan insanlarda daha çox müşahidə olunur.
2. Aşağı qan təzyiqi
Qan təzyiqinin normadan aşağı olması beyinə kifayət qədər qan çatmamasına səbəb ola bilər. Bu zaman xüsusilə ayağa qalxanda başgicəllənmə və qaralma hiss olunur.
3. Boyun damarlarının sıxılması
Boyun nahiyəsində yerləşən əsas damarlar (karotid və vertebral arteriyalar) müxtəlif səbəblərdən sıxıla bilər. Məsələn:
boyun osteoxondrozu
uzun müddət yanlış oturuş
boyun əzələlərinin gərginliyi
Bu vəziyyət beyinə gedən qan dövranını azalda bilər.
4. Ürək-damar xəstəlikləri
Ürək ritm pozğunluqları və ya ürəyin zəif işləməsi nəticəsində qan dövranı ümumilikdə zəifləyir və beyin də bundan təsirlənir.
5. Anemiya (qan azlığı)
Qanda hemoqlobinin az olması oksigen daşınmasını zəiflədir. Bu halda qan beyinə çatsa belə, hüceyrələr lazımi qədər oksigen ala bilmir.
6. Dehidratasiya
Orqanizmdə su çatışmazlığı qan dövranını zəiflədir və damarların funksiyasını pozur. Bu da beyində oksigen çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Beyinə qan az getməsinin əlamətləri
tez-tez başgicəllənmə
baş ağrısı
diqqətin və yaddaşın zəifləməsi
tez yorulma və halsızlıq
göz qarşısında qaralma və ya “ulduzlar”
qulaqlarda küy və ya vızıltı
tarazlıq pozulması
əllərdə və ayaqlarda keyimə
Bəzi hallarda beyinə qan axınının kəskin azalması qısa müddətli huş itirmə və ya keçici nevroloji simptomlar yarada bilər.
Aşağıdakı amillər beyinə qan dövranı problemlərinin yaranma riskini artırır:
yüksək xolesterin
şəkərli diabet
yüksək və ya çox aşağı təzyiq
oturaq həyat tərzi
siqaret çəkmək
xroniki stress
yaşın artması
Aygün Musayeva
