Cənubi Avstraliya Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, xroniki yuxusuzluq insanın daxili bioloji saatının – sirkadiyal ritmlərinin pozulması ilə bağlı ola bilər. Bu, beynin gecə “sönmə” vəziyyətinə keçməməsinə səbəb olur, hətta bədən artıq yorğun olsa belə.
Hit.az xəbər verir ki, nəticələr "Sleep Medicine" jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat izah edir ki, niyə bəzi yuxusuzluqdan əziyyət çəkən insanlar qaranlıq vaxtda daimi “zehni səs-küy” və ya həddindən artıq düşüncə fəaliyyətini hiss edirlər. Alimlər 32 nəfərdən ibarət qrupda – yarısı xroniki yuxusuzluqdan əziyyət çəkənlər, digər yarısı isə normal yuxu rejimi olanlar – gündəlik kognitiv fəaliyyət ritmini izləyiblər.
Məlum olub ki, yuxusuzluğu olan insanların beyni “gündüz aktiv düşüncə prosesləri”dən “gecə sakitliyi” vəziyyətinə keçid göstərmir. Onlarda zehni fəaliyyətin pik səviyyəsi təxminən 6,5 saatlıq gecikmə göstərir və beyin bədən artıq istirahət etməli olduğu halda gündüz kimi işləməyə davam edir.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi professor Kurt Laşinqton izah edir ki, yuxu yalnız bağlanmış gözlər deyil, həm də beynin məqsədli düşüncəni və emosional iştirakını “söndürmə” qabiliyyətidir. Yuxusuzluğu olan insanlarda bu diskret vəziyyət dəyişmə mexanizmi pozulub.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, yuxusuzluğun müalicəsində yeni yanaşmalar yalnız ənənəvi davranış strategiyalarını deyil, həm də sirkadiyal ritmləri gücləndirən üsulları – məsələn, xüsusi işıq terapiyası və strukturlaşdırılmış gündəlik rejimləri əhatə edə bilər. Onlar həmçinin yuxudan əvvəl beyni “sakitləşdirmək” üçün şüurlu diqqət və meditasiya praktikalarının faydalı olduğunu vurğulayırlar.
Qiymətləndirmələrə görə, yuxusuzluq təxminən 10% insanı və yaşlıların üçdə birini əhatə edir. Bu insanlardan bir çoxu üçün daimi “qızmış” zehin keyfiyyətli istirahətə əngəl olur.
Bu tədqiqat yuxu problemlərinin bioloji mexanizmlərini daha yaxşı anlamağa kömək edir və gecə beynini “söndürə” bilməyən milyonlarla insan üçün daha effektiv strategiyalara yol açır.
Samir
