Almaniya iqtisadiyyatında uzanan durğunluğun öz-özünə sürətli yüksəliş dövrü ilə əvəzlənəcəyinə dair əlamətlər getdikcə azalır...
Der Spiegel nəşri
Almaniya iqtisadiyyatında uzunmüddətli durğunluğun avtomatik şəkildə sürətli artım mərhələsi ilə əvəz olunacağına dair siqnallar zəifləyir. Almaniya İqtisadi Araşdırmalar İnstitutu rəhbəri Marsel Fratçer xəbərdarlıq edir ki, genişmiqyaslı islahatlar olmadan hökumət üçün ölkəni əvvəlki artım templərinə qaytarmaq çətin olacaq.
O, Redaktionsnetzwerk Deutschland qəzetlərinə bildirib ki, Almaniyada artım mühərriki demoqrafik səbəblərə görə artıq heç vaxt işə düşməyəcək. Əsas arqument əmək qüvvəsinin çatışmazlığıdır, ötən onilliklərin templərini təmin edə biləcək insanların sayı obyektiv olaraq azalır.
Əsas səbəb, cəmiyyətin qocalması
Fratçer iqtisadiyyatı uzun illər dəyişəcək struktur disbalansa diqqət çəkir, əhali qocalır, potensial məşğul əhalinin sayı azalır, təmin olunmalı olan pensiyaçıların payı isə artır. Bu fonda sürətli böhrandan çıxış gözləntisi getdikcə daha az real görünür, səbəb siyasi iradənin çatışmaması deyil, iqtisadiyyatın sosial əsasının dəyişməsidir.
Bu qiymətləndirməni beynəlxalq proqnozlar da təsdiqləyir. Beynəlxalq Valyuta Fondu Almaniyanın uzunmüddətli artım potensialını orta hesabla ildə təxminən 0,7 faiz səviyyəsində qiymətləndirir. Hökumət yanında fəaliyyət göstərən İqtisadi Ekspertlər Şurası da oxşar rəqəmlər səsləndirir, 2070-ci ilə qədər orta illik artımın təxminən 0,7 faiz olacağını bildirir.
Fratçer nə təklif edir, vergilər yuxarı, güzəştlər ixtisara
İqtisadçı bu diaqnozdan sərt siyasi nəticə çıxarır, ölkə populyar olmayan qərarlarla tədricən pisləşmə arasında seçim etməli olacaq. O, vergilərin artırılmasının və illərlə toxunulmaz sayılan subsidiyaların azaldılmasının zəruriliyindən danışır.
Onun təklifləri arasında aşağıdakılar var:
miniməşğulluğun, yəni Minijob modelinin ləğvi, bununla da tam məşğulluğa keçidin stimullaşdırılması;
daşınmaz əmlak vergisinin artırılması, obyekt sahiblərinin əmlakı iqtisadi baxımdan daha səmərəli istifadə etməsi üçün motivasiya yaradılması;
iqlim baxımından zərərli vergi güzəştlərinin azaldılması və ya ləğvi, o cümlədən dizel imtiyazı, aviasiya kerosininin vergidən azad edilməsi və işə gediş xərclərinin kompensasiyası kimi mexanizmlər, onun hesablamasına görə bu güzəştlər ildə təxminən 60 milyard avroya başa gəlir;
ər-arvad üçün tətbiq olunan Ehegattensplitting sisteminin ləğvi, bunun büdcəyə təxminən 22 milyard avroya başa gəldiyi qeyd olunur.
Onun proqnozuna görə niyə ən asan variant, ƏDV seçiləcək?
Fratçer kompleks islahatların həyata keçirilməsinə skeptik yanaşır. O hesab edir ki, hakim koalisiya sonda siyasi baxımdan ən rahat yolu seçəcək, yəni əlavə dəyər vergisini iki faiz bəndi artıracaq.
Söhbət dərəcənin 19 faizdən 21 faizə qaldırılmasından gedir, bu isə iqtisadçının qiymətləndirməsinə görə büdcəyə təxminən 30 milyard avro əlavə gəlir gətirə bilər. Lakin o vurğulayır ki, belə addım sosial baxımdan fəlakətli ola bilər, sadəcə izah etmək daha asandır və subsidiyalarla bağlı ağrılı islahatlardan daha tez nəticə verir.
Fratçer siyasi dalanı da qeyd edir, mühafizəkarlar vergilərin artırılmasını istəmir, sosial-demokratlar sosial xərclərin azaldılmasına hazır deyil, subsidiyaların ixtisarı isə tərəflərin heç biri üçün prioritetə çevrilmir. Nəticədə alternativ imkanlar daralır.
Kontekst: ictimai iaşədə ƏDV artıq azaldılıb
Mövzunun həssaslığını artıran bir detal da var, yanvarın əvvəlində hökumət restoran və fastfud obyektlərində qidaya tətbiq olunan ƏDV-ni azaldıb, əvvəlki 19 faiz əvəzinə 7 faiz dərəcəsi tətbiq olunur. Bu fonda ƏDV ilə bağlı yeni manevr müzakirələri siyasi baxımdan daha ağrılı görünür.
Artım problemi getdikcə daha çox demoqrafiya ilə əlaqələndirilir, dövri faktorlarla deyil
Fratçerin xəbərdarlığının mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Almaniya sadəcə müvəqqəti enişlə deyil, struktur məhdudiyyətlərlə üzləşib. Demoqrafiya, əmək bazarı və güzəştlərin strukturu elə bir tavan müəyyən edir ki, onu bir uğurlu il hesabına aşmaq mümkün deyil. Əgər islahatlar yenidən təxirə salınsa, hətta əlverişli konjonktura şəraitində belə böyük bum baş verməyə bilər və məhz bu məqam hazırkı durğunluğu uzunmüddətli hekayəyə çevirir.
Poliqon.info
