Bu gün Azərbaycan hərb tarixinin görkəmli nümayəndəsi, artilleriya generalı Səməd bəy Mehmandarovun anım günüdür.
Missiya.Az xatırladır ki, Səməd bəy Mehmandarov 16 oktyabr 1855-ci ildə Lənkəranda anadan olub. İlk təhsilini Tiflisdə alıb, daha sonra Sankt-Peterburq Artilleriya Məktəbində hərbi təhsilini davam etdirib. Gənc yaşlarından hərb sənətinə böyük maraq göstərib və xidmət etdiyi illər ərzində yüksək intizamı, dəqiqliyi və strateji düşüncə qabiliyyəti ilə seçilib. Çar Rusiyası ordusunda artilleriya sahəsi üzrə ixtisaslaşıb və mərhələli şəkildə yüksələrək artilleriya generalı rütbəsinə çatıb. Bu rütbəyə yüksələn azərbaycanlı zabitlərin sayı olduqca az idi.
Rus–Yapon müharibəsi illərində, xüsusilə Port-Artur müdafiəsi zamanı onun rəhbərlik etdiyi artilleriya hissələri mühüm rol oynayıb. O, çətin döyüş şəraitində soyuqqanlı qərarlar verib, şəxsi heyətin döyüş ruhunu qoruyub saxlayıb və hərbi peşəkarlıq nümayiş etdirib. Göstərdiyi igidlik və xidmətlərinə görə Müqəddəs Georgi ordeninin IV dərəcəsi, Müqəddəs Vladimir ordeni, Müqəddəs Stanislav ordeni və Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif olunub. Bu ordenlər həmin dövrün ən yüksək hərbi mükafatları sırasında idi və yalnız xüsusi xidmətləri olan zabitlərə təqdim olunurdu.
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edildikdən sonra Səməd bəy Mehmandarov Vətənə qayıdıb və ölkənin hərbi quruculuğunda fəal iştirak edib. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi naziri vəzifəsini icra edib. Onun rəhbərliyi ilə milli ordunun təşkili sistemli xarakter alıb, hərbi hissələr formalaşdırılıb, nizam-intizam qaydaları müəyyənləşdirilib, zabit kadrlarının hazırlanmasına xüsusi diqqət ayrılıb. Qısa zaman ərzində nizami və döyüş qabiliyyətli ordu strukturu yaradılıb ki, bu da gənc dövlətin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayıb.
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra o, bir müddət təqib və çətinliklərlə üzləşib. Buna baxmayaraq, onun zəngin hərbi təcrübəsi nəzərə alınıb və hərbi sahədə pedaqoji fəaliyyətə cəlb olunub. Səməd bəy Mehmandarov ömrünün sonuna qədər peşəkarlığı və prinsipial mövqeyi ilə seçilib.
12 fevral 1931-ci ildə vəfat edən görkəmli sərkərdə arxasında zəngin hərbi irs qoyub. Onun dövlətə sədaqətli xidməti, milli ordu quruculuğundakı rolu və hərb tarixində tutduğu mövqe Azərbaycan xalqının yaddaşında yaşayır. Bu gün Səməd bəy Mehmandarovun xatirəsi dərin hörmət və ehtiramla yad edilir.İlahə Qənbərli
Missiya.Az
