Vetriçi – bu həm qurd, həm də ilan deyil, əslində ayaqsız kərtənkələdir. Onlar soyuqqanlı, uzun, hamar və pulcuqlu bədənə malikdir, torpaqda sürünür, havanı dil ilə hiss edir, salyangoz, torpaq qurdları və həşəratlarla qidalanır, həmçinin hücumçudan qaçmaq üçün quyruğunu atma qabiliyyətinə malikdir.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Discoverwildlife" yazır.
İlanlar Squamata (pulcuqlular) dəstəsinə, Serpentes alt dəstəsinə aiddir. Vetriçilər isə Anguimorpha alt dəstəsinə daxil edilirlər, bu da onları ilanlardan çox uzaq qohum edir, lakin görünüş baxımından bənzədikləri üçün səhv salmaq asandır.
Onların yaşadığı yerlər isə rütubətli torpaqlar, çöllər və meşə kənarlarıdır. Bağlarda onları tez-tez kompost yığını yaxınlığında görmək olur – bu, ov üçün əlverişli yerdir.
Adı və görünüşü
“Vetriçi” adı sadə təsviri əks etdirir, çünki onların qurdabənzər bədəni var və onlar çox sürətli hərəkət etmir. Bədən uzunluğu burun ucundan quyruq ucuna qədər 40–45 sm-dır. Baş bədən ilə birləşir, boyun yoxdur, baş ayrıca ayrılabilsə də, quyruq da bədəndən bitmiş kimi görünür.
Onların dəriyi qəhvəyi-qızılı ləkəlidir və pulcuqlar bir-birinin üzərinə düşmür, bu da onlara hamar və aerodinamik görünüş verir. Bu xüsusiyyət vetriçilərə torpaqda tünel qazmağa imkan verir, çünki geri sürünərkən yapışacaq pulcuqlar yoxdur. Dərinin altında isə sümük lövhələri mövcuddur, buna görə hərəkətləri biraz məhdud olur və ilanlar kimi hamar deyil.
Dişi və erkək arasında fərqlər var: erkəklər açıq rəngli və bəzən mavi ləkələrə malikdir, dişilər isə daha böyük, tünd rəngli və arxa boyunca tünd zolaqlıdır.
“Əgər vetriçinin quyruğu düşübsə, yenisi çıxacaq, amma əvvəlki qədər uzun olmayacaq. Buna görə qısa qurd görsəniz, deməli, o, həyatında bir travma yaşamışdır", deyə məqalədə qeyd olunur.
İlanlardan fərqi
"Vetriçinin dili çatal şəklindədir, hər bir çatal qısa və qalındır. İlanlarda isə çatal daha uzun və nazikdir, dil isə daha uzağa çıxır. Vetriçi qısa müddət yuxuya gedə bilir, çünki qapağı çevikdir və göz bəbəyini təmiz saxlamaq üçün qırpır.
Hər iki canlı dərisini tökür, lakin ilanlar bunu tam edir, vetriçilər isə dərinin kiçik hissələrini tədricən tökür. Qışda hər ikisi qismən yuxuya gedir, amma vetriçilər torpaq altında, ilanlar isə çatlarda və yarıqlarda gizlənir.
Qorunma üsulları
Vetriçilərin bir neçə gözlənilməz müdafiə üsulu var:
* pis iy verən ifrazat buraxırlar;
* bu yetərli olmazsa, quyruğu atırlar – quyruq bir müddət hərəkət edərək hücumçunu çaşdırır və qaçmağa imkan yaradır;
* dişləyə bilirlər, amma yalnız cütləşmə zamanı.
Samir
