Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın qəhvə idxalı həm dəyər, həm də fiziki həcm baxımından əhəmiyyətli artım nümayiş etdirib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ölkəyə 8 milyon ABŞ dolları dəyərində 663 ton qəhvə gətirilib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 42 faiz, kəmiyyət baxımından isə 16 faiz çoxdur. Bu göstəricilər qəhvənin Azərbaycan istehlak bazarında tədricən gündəlik tələbat məhsuluna çevrildiyini və istehlak mədəniyyətində struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir.
Qlobal miqyasda qəhvə bazarı son illərdə qiymət volatilliyi ilə müşayiət olunur. Beynəlxalq Qəhvə Təşkilatının məlumatlarına görə, 2024-cü ildə dünya üzrə qəhvə qiymətləri iqlim dəyişiklikləri, logistika xərclərinin artması və əsas istehsalçı ölkələrdə məhsuldarlığın azalması fonunda yüksələn xətt üzrə hərəkət edib. Braziliya və Kolumbiya kimi aparıcı istehsalçı ölkələrdə quraqlıq və iqlim riskləri tədarük zəncirində qeyri müəyyənlik yaradıb. Azərbaycanın idxal statistikasında dəyər artımının kəmiyyət artımını üstələməsi də məhz bu qlobal qiymət tendensiyası ilə izah olunur.
İdxalın ölkələr üzrə strukturuna baxdıqda, bazarın çoxşaxəli şəkildə formalaşdığı görünür. Braziliya hələ də əsas xammal tədarükçülərindən biri olaraq qalır və ümumi idxalda ən böyük paya malikdir. Bununla yanaşı, İtaliyadan idxalın kəskin artması diqqət çəkir. Bu ölkədən gətirilən qəhvə əsasən emal olunmuş və hazır məhsul kateqoriyasına daxildir ki, bu da Azərbaycan bazarında premium və brendli məhsullara marağın artdığını göstərir. Türkiyədən idxalın həm dəyər, həm də həcm baxımından yüksəlməsi isə regional ticarət əlaqələrinin və logistika üstünlüklərinin rolunu ön plana çıxarır.
Kolumbiya və Niderland kimi ölkələrdən idxalın artması qəhvə çeşidinin genişləndiyini və istehlakçı seçimlərinin daha fərqli dad və keyfiyyət segmentlərinə yönəldiyini göstərir. ABŞ-dən tədarükün simvolik həcmdə bərpa edilməsi isə bazar miqyası baxımından ciddi rol oynamasa da, ticarət əlaqələrinin diversifikasiyası baxımından əhəmiyyətlidir. Bu dinamika göstərir ki, qəhvə idxalı artıq yalnız xammal tədarükü ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda emal səviyyəsi yüksək olan məhsulların payı artır.
