ABŞ və Meksika sərhədi boyunca uzanan böyük Çihuahuan Səhra Bölgəsi təxminən 9 min il əvvəl dağlar arasında qalıb və xarici dünyadan tamamilə izolyasiya olunub.
HİT.az xəbər verir ki, bu izolyasiya, ərazini quraqlığa öyrəşmiş qəribə və cəlbedici ekoloji adaya çevirib. Lakin bu səhranın əsas xəzinəsi yerin səthində deyil, yüzlərlə metr dərinlikdə gizlənib. Nyu Meksika ştatındakı Carlsbad Mağaraları Milli Parkı hər il yarım milyondan çox insanı milyonlarla illik kireçdaşı labirintlərinə cəlb edir.
Mağara şəbəkəsinin ürəyində, "Böyük Otaq" (Big Room) kimi tanınan salon insanın ölçü anlayışını zorlayır. Bu nəhəng boşluq New Yorkun dörd böyük blokunu və ya bir neçə futbol meydançasını rahatlıqla əhatə edə bilir. Məşhur komediyaçı Will Rogers buraya “üstü örtülü Böyük Kanyon” deyib. Böyük Otaq, həcminə görə Şimali Amerikanın ən geniş mağara otağıdır. Təxminən 3,3 hektara yayılan bu nəhəng məkan, hətta əlillər üçün nəzərdə tutulmuş rampalar və rahat gediş yolları təqdim etməklə ziyarətçiləri heyran edir.
Carlsbad Mağaralarını digər mağaralardan fərqləndirən əsas cəhət onun yaranma hekayəsidir. Çox mağaralar yağış sularının torpağa sızması ilə formalaşarkən, burada yeraltı neft və qaz yataqlarından çıxan sulfat turşusu kireçdaşını əridərək mağaranı meydana gətirib. Bu nəhəng turşu banyosu döşəyi o qədər aşındırıb ki, zamanla tavanın çöküşü mağaranın xarici dünyaya açılmasına səbəb olub. Mağaraya daxil olan hava və rütubət isə minlərlə il ərzində bu möhtəşəm sarkıt və dikitlərin – yəni speleotemlərin – əmələ gəlməsini təmin edib.
Mağaranın tam qaranlıq hissələrində isə elm dünyasını heyrətləndirən kəşf edilib. Tədqiqatçılar zifiri qaranlıqda parlayan yaşıl təbəqə müşahidə ediblər. Günəş işığının olmadığı yerdə fotosintezin mümkün olmadığı bilinsə də, aparılan testlər göstərib ki, bu yaşıl rəng siyanobakteriyalardan qaynaqlanır. Bu bakteriyalar görünən işığı deyil, insan gözü ilə seçilməyən “yaxın infraqırmızı” işığı istifadə edərək yaşayırlar. Kireçdaşı qayaları işığı əks etdirərək bu canlıların 49 milyon ildir toxunulmadan yaşamasına imkan verir.
Bu kəşf yalnız biologları deyil, həm də astronomları həyəcanlandırıb. Kainatda bir çox ulduz və qayalı planetlər güclü şəkildə yaxın infraqırmızı işıq yayır. Əgər həyat günəş işığı olmadan yalnız infraqırmızı işıqla davam edə bilirsə, kosmosda həyat axtardığımız bölgələrin sərhədi düşündüyümüzdən də geniş ola bilər.
Samir
